fot. Katarzyna Zań

Listopad to miesiąc wyjątkowo okrutny dla wszystkich miłośników długich spacerów. Dudniący o parapet deszcz, błoto na ulicach i hulający wiatr skutecznie zniechęcają do dalekich marszrut. Zamiast tego bliższy sercu okazuje się być zestaw: kapcie, fotel i herbata. Proponuję jednak krótki spacer. Bez wychodzenia z domu. Będzie to wirtualna wędrówka z przymrużeniem oka. Trasa: ulica Mazowiecka i Kredytowa. Może pojawić się pytanie: CO można oglądać przechadzając się wzdłuż muzealnych murów? Okazuje się, że bardzo wiele…

Nieco historii…

Budynek, w którym mieści się Państwowe Muzeum Etnograficzne, miał dosyć burzliwe losy. Zaprojektowany został w połowie XIX wieku przez wybitnych architektów Józefa Góreckiego i Henryka Marconiego. Początkowo był siedzibą Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Niestety podczas wojny budynek został zburzony i odbudowano go dopiero w latach 70. Wtedy też stał się siedzibą Państwowego  Muzeum Etnograficznego. Okazały neorenesansowy gmach ma status zabytku i przenosi echa renesansu z dalekich Włoch do centrum Warszawy.  Dziś spojrzę na niego z zupełnie innej strony, śledząc to, co na muzeum się znajduje, a nie zostało uwzględnione w projekcie architekta. Chodzi mianowicie o wszelkiego rodzaju twórczość tych, którzy potraktowali mur jak sztalugę czy ostatnią stronę w zeszycie…

Idąc od strony Placu Dąbrowskiego w pierwszej kolejności natkniemy się na ziejący rozpaczą napis:

fot. Katarzyna Zań

.

.

.

.

.

.

.

.

Kto był autorem tych słów? Może nabazgrał to załamany turysta, który chciał odwiedzić muzeum w poniedziałek, nieświadom, że tego dnia jest nieczynne (tylko skąd miał kredę?). A może napis jest autorstwa licealisty (co wyjaśniałoby użycie kredy), który wracał z lekcji polskiego natchniony poezją  i miejsce to wydało mu się idealne, aby zacytować wieszcza. Tego nie wiadomo. Pewne jest jednak, że napis widnieje na budynku od dłuższego czasu i nie straszne mu deszcze i burze.

O tym, że slang młodzieżowy się zmienia, wiemy wszyscy. Często przysłuchując się rozmowie gimnazjalistów, mamy wrażenie, że mówią jakimś niezrozumiałym kodem. Udało mi się jednak dotrzeć do informacji, co oznacza sformułowanie:

. I ponoć oznacza „Podobała mi się ostatnia wystawa w Państwowym Muzeum Etnograficznym”.

Okazuje się, że muzeum ma swoje małe ZOO. Tworzą je przedstawiciele różnych środowisk:

Każdy, kto nie zdążył zobaczyć wystawy „Wampiry, strzygi i spółka”, ma okazję zobaczyć minę, jaką miało wielu, którzy tę wystawę widzieli. Wyglądała ona mniej więcej tak:

.

.

.

.

.

.

.

Przechodząc obok bramy zauważymy wpisaną na cokole kolumny literę, która jest dowodem na to, że na muzeum tworzą również miłośnicy piłki nożnej.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Budynek zaatakował  również miłośnik secesyjnych bohomazów.

.

.

.

.

.

.

.

Pamiętacie Hatifnatów, bohaterów bajki o Muminkach? Na Muzeum osiadł jeden z nich!

.

.

.

.

.

.

.

.

Pojawił się też Tinky Winky z torebką:

.

.

.

.

.

.

.

Nie zabrakło tu miejsca i dla wielkich zdobywców, takich jak pan Wiesław.

.

.

.

.

.

.

.

.

Oprócz tego na muzeum pojawiły się praktyczne wskazówki:

.

.

.

.

.

.

Umieszczony na Mazowieckiej napis wskazuje gdzie skręcić, aby do muzeum trafić.Ten natomiast radzący trzykrotnie skręcić w lewo, pokieruje nas już prosto do muzealnej klubokawiarni Bilỳ Koniček.

.

.

.

Muzeum jest miejscem, gdzie często występują zespoły muzyczne z całego świata. Zespół Ambasadores, co prawda nie miał jeszcze takiej okazji, ale za to na muzeum pojawiło się już jego logo

.

.

.

.

.

.

A teraz prawdziwy muzealny hit! Białe kozaczki!

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Dostępne rownież w wersji czarnej.
Co by o nich nie mówić, to na taką pogodę jak znalazł!

Alternatywna księga gości

Tak wyglądają „kwiatki” z muzealnej fasady. Wszyscy, którzy są miłośnikami wyrażania ekspresji w taki sposób, powinni mieć na uwadze, że budynek na Kredytowej jest zabytkiem chronionym prawem, po którym mazać nie wypada. Jednak nie ma co się smucić. Jest bowiem okazja, aby zostawić trwały wpis, który być może kiedyś zobaczą nasi wnukowie! Wystarczy tylko skorzystać z Księgi Gości umieszczanej w muzeum przy każdej wystawie. Powierzchnia A4 może nie jest tak imponująca jak zewnętrzne mury gmachu, ale powinna wystarczyć do wyrażenia swych najgłębszych uczuć żywionych do muzeum.

Jak to działa?

W ostatni dzień astronomicznego lata, na dziedzińcu muzeum spotkaliśmy się z naszym zwycięzcą, który zareagował entuzjastycznie na pomysł zaprezentowania działania pieska. Dzięki uprzejmości Pana Stanisława Ruda dostaliśmy odpowiedni but i piesek po latach został ponownie użyty.

Marcin zakłada dosyć ciasne buty;fot. Katarzyna Zań

Następnie but zostaje umieszczony „w paszczy” pieska; fot. Katarzyna Zań

Bez problemu wyciąga nogę z buta! fot. Katarzyna Zań

Tak wygląda zastosowanie muzealnego pieska. Wszystkim których zainteresowało to sympatyczne urządzenie przedstawiam kilka ciekawostek, które udało mi się znaleźć na jego temat.

Kariera w TV

Choć na pierwszy rzut oka piesek nie wygląda zbyt medialnie, warto wiedzieć, że przedmiot ten w latach 70. wystąpił w telewizyjnym quizie. Zastępca Dyrektora ds. Ogólnych Pani Małgorzata Orlewicz wzięła pieska z magazynu, gdyż w programie potrzebny był eksponat-zagadka. Żadnemu z uczestników quizu nie udało się niestety odgadnąć, do czego może służyć tajemniczy drewniany przedmiot (Marcinie, tym bardziej gratulacje!).  Historię tę opowiedział mi Pan Stanisław Rud pracujący w dziale magazynów, który również jest zdania, że piesek zalicza się do najbardziej intrygujących eksponatów muzeum.

W muzeum i w Decatlonie

Piesek… za 59,95 PLN

Ci, którzy myślą, że piesek jest jakimś archaicznym wynalazkiem, który nie znajduje zastosowania w obecnych czasach, są w wielkim błędzie. Okazuje się, że piesek jest przedmiotem, które służy do dziś w niemal nie zmienionej formie, a nawet można go kupić… w galeriach handlowych.

Co więcej piesek podąża z biegiem czasu i doczekał się już pewnych modyfikacji…

.

.

Plastikowy piesek

Metalowy piesek.

.

.

.

.

.

.

.

.

Chyba najbardziej zaskakujące jest jednak to, że przyrząd nazywany pieskiem stał się również żukiem…

Piesek jako żuk?

Żuk jako piesek?

.

.

.

.

.

.

.

.

…a nawet czymś na wzór finezyjnej rzeźby.

Ewolucja pieska…

.

.

.

.

.

.

.

O piesku możemy poczytać również w Internecie i znaleźć szczegółową instrukcję jego obsługi (co w połączeniu z naszą, daje pełny obraz tego, jak pieska użyć).

Jaki z tego morał?

Okazało się, że konkurs sprawdzał nie tylko wiedzę etnograficzną, ale również spostrzegawczość. W tej drugiej kategorii bezkonkurencyjna okazała się dada. Jako pierwsza zauważyła, że odpowiedzi wcale nie trzeba szukać w opasłych tomach opracowań etnograficznych, a wystarczy kliknąć na zdjęcie eksponatu, który sam się przedstawia jako „piesek.jpg”.  Było to niedociągnięcie konkursu, o którym nie miałam pojęcia (ach ta informatyka…). Na szczęście nie miał pojęcia o tym również zwycięzca konkursu, który przyznał, że znajomość eksponatu wynikła z jego zainteresowań. Tak więc  etnokonkurs mimo zakłóceń zakończył się pomyślnie, a piesek który przeszło 30 lat temu zaprezentował się milionom telewidzów w całej Polsce, teraz powrócił w cyberprzestrzeni. Kto wie, jakie losy czekają go za następne 30 lat?

Pies — najlepszy przyjaciel muzealnika

Sonda przeprowadzona wśród pracowników muzeum mogła zasugerować, że piesek jest im nieznany. Wynika to z tego, że podałam w niej tylko odpowiedzi niepoprawne (poprawną odpowiedź z oczywistych przyczyn zataiłam). Ukazany na fotografii odwrócony eksponat wielu pracowników muzeum wprowadził w błąd.  Jednak  osoby opiekujące się zbiorami oczywiście wiedzą, czym jest piesek. Na półce magazynu znajduje się nawet kilka różnych jego odmian, spośród których wybrałam chyba tę najbardziej tajemniczą (i, jak się okazało, medialną). Odpowiedzi przytoczone w sondzie miały być dowodem na to, że konkurs jest na tyle trudny, że nawet niektórym pracownikom muzeum sprawia kłopot. Kto wie, czy padłaby prawidłowa odpowiedź, gdyby nie Marcin i „tajemniczy przeciek”?

Na koniec chciałam podziękować wszystkim osobom, które pomogły mi w organizacji konkursu, a także zwycięzcy, dzięki któremu piesek po latach spędzonych w ciemnym magazynie po raz kolejny mógł zadziałać. Na koniec pozostaje pytanie: Czy to koniec kariery pieska? Czy może ktoś jeszcze po niego sięgnie, przy okazji jakiegoś konkursu? Kto wie…

Wygrzebane w magazynach, fot. Katarzyna Zań

Niedostępne dla zwiedzających zakamarki muzeum kryją w sobie wiele tajemnic… Przepastne, ciche magazyny z tysiącem eksponatów to tylko dowód na to, że  budynek na Kredytowej pomieścił pod swym dachem cały świat. Podczas niedawnej wizyty w jednym z magazynów znalazłam intrygujący, choć na pierwszy rzut oka niepozorny, przedmiot. Szybko przekonałam się,  że - jak to często bywa — pozory mylą.
Okazało się, że eksponat nie dość, że ma bardzo ciekawe zastosowanie, sympatyczną nazwę, to w dodatku… zrobił karierę w telewizji. Tak, tak… Kilkadziesiąt lat temu wystąpił w telewizyjnym quizie, sprawiając uczestnikom zapytanym „co to?” nie lada kłopot. Postanowiłam więc po latach wydobyć go z magazynu i ponownie zapytać „co to jest?”

Kto ty jesteś?

Na początku zrobiłam małą sondę wśród pracowników muzeum, pokazując im zdjęcie tajemniczego eksponatu.  „To może być coś do przędzenia” — stwierdziły zgodnie panie z  Działu Naukowo-Oświatowego i z Działu Etnografii Polski i Europy.  „To mogło służyć do noszenia” — usłyszałam od pracownika Pracowni Dokumentacji Archiwalnej i Fotograficzno-Filmowej. Ciekawą teorię przedstawiła pani z Działu Konserwacji. ” Myślę, że ten przedmiot może mieć coś wspólnego z lucetem służącym do wyplatania sznurków” — powiedziała po uważnym obejrzeniu fotografii. Choć lucet rzeczywiście przypomina nasz zagadkowy przedmiot, to ani ta, ani żadna z powyższych odpowiedzi nie jest prawidłowa. Postanowiłam więc zapytać Was „co to jest?” Może spotkaliście się z tym przedmiotem, a może ktoś z Was ma go w domu? Od dziś do przyszłego piątku (25.09.2009) możecie przysyłać odpowiedzi. Na osobę, która jako pierwsza umieści w komentarzach prawidłową nazwę eksponatu, czeka nagroda niespodzianka!