Są talerze, ale nie ma apetytu.
Są obrączki, ale nie ma wzajemności
od co najmniej trzystu lat. Jest wachlarz – gdzie rumieńce?
Są miecze – gdzie gniew?
I lutnia ani brzęknie o szarej godzinie.

Z braku wieczności zgromadzono
dziesięć tysięcy starych rzeczy.
Omszały woźny drzemie słodko
zwiesiwszy wąsy nad gablotką.

Metale, glina, piórko ptasie
cichutko tryumfują w czasie.
Chichocze tylko szpilka po śmieszce z Egiptu.

Korona przeczekała głowę.
Przegrała dłoń do rękawicy.
Zwyciężył prawy but nad nogą.

Co do mnie, żyję, proszę wierzyć.
Mój wyścig z suknią nadal trwa.
A jaki ona upór ma!
A jak by ona chciała przeżyć!

Drodzy nasi Przyjaciele

Pracujecie godzin wiele

Za co bardzo dziękujemy

Noworocznie winszujemy:

Niechaj zima śniegiem wieje

I przyniesie nam nadzieję

Aby w tym następnym roku

Stał ktoś tuż przy Waszym boku

W Waszych sercach się rozgościł

Przyniósł szczęście i radości.

25 września w Mińsku na Białorusi rozpoczęła się wystawa kończąca warsztaty uczestników Etno-projektu. Powstały 32 prace nawiązujące do polskiej
i białoruskiej kultury i sztuki ludowej. Projekty były wynikiem dwutygodniowej podróży po Polsce i Białorusi. Odwiedziliśmy m.in. Łowicz, Kraków, Zalipie, Warszawę (Polska) oraz Dudutki, Stroczyce, Raków, Drozdy i Mińsk (Białoruś). Były to miejsca, które naszym zdaniem oddawały to, co w kulturze regionalnej najbardziej charakterystyczne oraz gdzie istniały ośrodki typowej i nietypowej sztuki, kultury, wytwórstwa i rzemieślnictwa ludowego. W programie znalazły się m.in. warsztaty
z tańców ludowych, wyplatania ze słomy i papieru, wyrabiania papieru, wycinankarstwa, a także zwiedzanie skansenów i muzeów etnograficznych, współpraca z projektantami, konsultacje z artystami… Mimo napiętego programu, uczestnicy – 16 młodych projektantów z Polski i Białorusi, zebrali pokaźne archiwum wzorów, kolorów, faktur, kształtów, które wykorzystali do stworzenia swoich etno-projektów.

Wystawę można oglądać do 15 października w Związku Projektantów w Mińsku,
a następnie w Krakowie i Warszawie.

19 listopada w Warszawie, w Pracowni Duży Pokój zaplanowaliśmy wydarzenie wieńczące zarówno Etno-projekt jak i pozostałe projekty Pracowni Etnograficznej. Zapraszamy na wystawę Etno-projektu, pokaz mody ludowej, inaugurację nowej odsłony portalu skaneny.net, warsztaty oraz targi rękodzielnicze.

Wszelkie informacje o Etno-projekcie, a wkrótce o wernisażach — krakowskim i  warszawskim można znaleźć na naszych stronach: www.etnoprojekt.pl oraz www.facebook.com/etnoprojekt.

Liderem projektu było Stowarzyszenie Pracownia Etnograficzna www.etnograficzna.pl

Projekt jest współfinansowany przez Departament Dyplomacji Publicznej i Kulturalnej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w ramach konkursu „Wspólne działania polsko-białoruskie 2011”.

Spotkanie poświęcone Tadeuszowi Nowakowi

Zapraszamy również do obejrzenia zdjęć ze spotkania. Fotografowała Krystyna Wodecka.

Wilegiaturowe, letniskowe tradycje dzisiejszego Otwocka, Józefowa czy Wawra

A wszystko zaczęło się od Kronenberga i Andriollego. W sierpniu 1877 roku została uruchomiona, wybudowana przez Leopolda Kronenberga (1812–1878), Droga Żelazna Nadwiślańska, której trasa wiodła z Mławy do Kowla przez Warszawę oraz Lublin. W 1880 roku znaczną część folwarku Anielin, położonego po obu brzegach rzeki Świder w granicach dzisiejszego Otwocka i Józefowa, zakupił znany warszawski ilustrator Elwiro Michał Andriolli (1836–1893).

Własną wizję kolonizowania terenu, który w 1883 roku otrzymał nazwę Brzegi, przedstawił artysta następująco: „Mam to, czegom pragnął, do czegom wzdychał: naturę i ciszę. W najpiękniejszym punkcie zbuduję sobie wygodny dworek, a w miarę środków będę budował wille dla letników, ale dla letników miłujących spokój i pragnących rzeczywiście zapomnieć podczas lata o wielkim mieście oraz o jego okropnościach.” A po latach jego przyjaciel i biograf Henryk Dobrzycki napisał: „Że myśl pobudowania domków i założenia kolonii w miejscowości tak zdrowotnej i pięknej, jaką zakupił Andriolli, musiała mieć rację bytu, dowodzi tego okoliczność, iż wkrótce potem do właściciela Brzegów udawać się zaczęli interesanci, pragnący w jego sąsiedztwie siedziby dla siebie pobudować. W lat kilka miał już Andriolli licznych sąsiadów odstępując im bardzo chętnie po kawale gruntu ze swojego terytorium.”

Styl Andriollego, czyli styl nadświdrzański, dziś potocznie znany jako świdermajer, spodobał się przyjeżdżającym letnikom i przyszłym mieszkańcom tzw. linii otwockiej. Znalazł także licznych naśladowców. Wprawni cieśle i snycerze w oparciu o wzory dworków i willi Andriollego, korzystając z szablonów wycinali ornamenty w deskach ręcznie lub mechanicznie laubzegą, kontynuowali i rozwijali dzieło zapoczątkowane przez artystę. Tworzyli w ten sposób charakterystyczną drewnianą architekturę, która po latach zaczęła dominować w bliższej i dalszej okolicy Brzegów Andriollego.

W architekturze nadświdrzańskiej nie funkcjonował jeden obowiązujący kanon zdobniczy. Dom najczęściej budowany był na planie prostokąta, a wokół obrastał licznymi werandami przeznaczonymi do letniego wypoczynku, czyli do latowania. Podstawowym budulcem dla dworków Andriollego, a następnie przez wiele lat dla budynków w stylu nadświdrzańskim było drewno sosnowe, z którego wytwarzano m.in. konstrukcję domu, więźby dachowe i deski. Zewnętrzne detale architektoniczne były obficie zdobione najczęściej ornamentami geometrycznymi lub roślinnymi. Ozdoby pojawiały się w werandach, w szczytach budynków, w wieżach, w balustradach, w narożach domów, w szalunkach, a także przy oknach, gankach, daszkach, furtkach, ogrodzeniach oraz w altanach.

Wśród świdermajerów budowanych w późniejszych latach, można czasami spotkać budynki, których drewniane ganki i obszerne werandy przylegały do murowanej bryły głównej domu.

Szanowni Państwo!
Kronenberg, Andriolli i wilegiatura, czyli letniska podwarszawskie linii otwockiej — to nazwa projektu, którego celem jest wzbudzenie zainteresowania przeszłością oraz dokumentowanie ginących śladów pamięci po dawnych letniskach wśród mieszkańców dzisiejszej linii otwockiej. Jeżeli jesteście zainteresowani tematem i chcielibyście wziąć udział w tym społecznym przedsięwzięciu — prosimy o kontakt z podanymi poniżej osobami:

Uzdrowisko Otwock — Anna Radomska, a.m.radomska@gmail.com, tel. 693107116; Letnisko Świder i letniska józefowskie — Robert Lewandowski, roblewandowski@wp.pl, tel. 605035774; — Lidia Dańko, lidiad@medianet.pl, tel. 501585850; Letniska wawerskie (Miedzeszyn, Radość, Międzylesie, Anin) — Dorota Choińska, dchoinska@gmail.com, tel. 600955677.

Państwa wsparcie może mieć formę udostępnienia i ocalenia od zapomnienia informacji na temat życia w letniskach linii otwockiej. W wielu domach znajdują się prawdopodobnie zdjęcia, zapiski lub ciekawostki z tamtych lat. Wiele starszych osób pamięta wydarzenia, które mogą wzbogacić wiedzę o naszym regionie. Warto więc Ś zanim wyrzucimy coś bezpowrotnie Ś przejrzeć własne zasoby i być może udostępnić je innym.

Tematycznie projekt wpisuje się w wydarzenia Roku Andriollego. Został dofinansowany przez Fundację Kronenberga działającą przy banku Citi Handlowy w Warszawie, a realizowany jest przez Fundację Andriollego we współpracy z grupą osób, którą oprócz wyżej wymienionych stanowią m.in.: Eliza Radzanowska, Marzenna Szymańska, Rafał Fijałkowski — prowadzący warsztaty edukacyjne, konkursy, olimpiady wiedzy, gry i zabawy itp., eliza@arete-art.pl, tel. 508498358; Maja i Zbigniew Płażewscy, Lidia Dańko, Joanna i Paweł Szpygiel odpowiedzialni za przygotowanie plansz wystawowych oraz okolicznościowej publikacji do druku. Koordynacja projektu Robert Lewandowski.

PROJEKT DOFINANSOWAŁA FUNDACJA KRONENBERGA PRZY CITI HANDLOWY

fot. Marzenna Szymańska