Malowanie na ścianie, czyli mural to przecież sztuka.

Zacznijmy od krót­kiego wyja­śnie­nia, czym jest tytu­łowy mural. W dużym skró­cie można go zde­fi­nio­wać jako wiel­ko­for­ma­tową gra­fikę wyko­ny­waną na ścia­nach budyn­ków (hiszp. pin­tura mural ozna­czało wła­śnie malo­wi­dło na ścia­nie). Ter­min ten jest w Pol­sce nie­od­łącz­nie koja­rzony z Diego Riverą, który nie­wąt­pli­wie miał ogromny wpływ na spo­pu­la­ry­zo­wa­nie tego typu sztuki na świe­cie. W latach 20-tych i 30-tych mura­lizm prze­ży­wał w Mek­syku swój roz­kwit sta­jąc się nośni­kiem tre­ści poli­tycz­nych i spo­łecz­nych. Poza Riverą roz­głos zdo­byli mura­li­ści José Orozco i David Siqueiros.

W naszym kraju mural dopiero nie­dawno awan­so­wał do roli sztuki, która nie­ko­niecz­nie musi być reklamą (patrz: Pewex w Gdań­sku czy Polisa S.A. w War­sza­wie) ani przed­sta­wie­niem mar­ty­ro­lo­gii pol­skiego narodu. Zabawa prze­ka­zem i jego formą coraz czę­ściej poja­wia się na naszych uli­cach: cho­ciażby kolo­rowa ‘patel­nia’ przy metrze Cen­trum czy eks­pe­ry­men­tu­jąca Skłodowska-Curie przy ulicy Lipo­wej 3. …

Czy­taj całość »

Symbolika kobiecości w kulturze Mapuche

Zapra­szamy do słuchania :)

Maja Mar­ga­siń­ska „Sym­bo­lika kobie­co­ści w kul­tu­rze Mapu­che”. Czyta Michał Maciejewski

Kultrun, bęben Machi

Do posłu­cha­nia o bęb­nie kul­trun, nie­odzow­nym atry­bu­cie Machi, sza­mance ludu Mapu­che z Ame­ryki Południowej :)

Kul­trun, bęben Machi. Anna Ryw­czyń­ska. czyta Michał Maciejewski

Inkowie podbijają turystów

Jak powszech­nie wia­domo, wraz z przy­by­ciem Hisz­pa­nów na kon­ty­nen­cie połu­dnio­wo­ame­ry­kań­skim zago­ściła ‘jedyna słuszna wiara’. Ponie­waż jed­nak uparty lud nie chciał tak łatwo zgo­dzić się na przy­mu­sowe oświe­ce­nie i wciąż czcił swoje bóstwa, nale­żało doko­nać spryt­nego zabiegu i święta miej­scowe połą­czyć z chrze­ści­jań­skimi, tak by Chry­stus na krzyżu nie­po­strze­że­nie zastą­pił bogów indiań­skich. Czy chwyt się udał czy nie — kwe­stia sporna. Do tego celu zostało też wyko­rzy­stane, nie­dawno obcho­dzone, Boże Ciało, które w Peru usta­no­wiono w miej­sce święta zwa­nego Inti Raymi. Uro­czy­stość ta, orga­ni­zo­wana z oka­zji prze­si­le­nia zimo­wego, miała na celu uczcze­nie (jak sama nazwa wska­zuje) Inti, czyli boga-Słońca. W cza­sie kil­ku­dnio­wych obcho­dów skła­dano mu ofiary z lam i chi­chy, czyli rodzaju napoju alko­ho­lo­wego wyra­bia­nego na ogół z kuku­ry­dzy, oraz bła­gano o jego przy­chyl­ność, to od niego w końcu zale­żała obfi­tość zbio­rów. Obchody zostały jed­nak ofi­cjal­nie zaka­zane jako kult pogań­ski sto­jący w sprzecz­no­ści z dok­tryną Kościoła.

…

Czy­taj całość »

El día de las mulas, czyli co meksykański muł ma wspólnego ze świętem Bożego Ciała

„Wszyst­kiego naj­lep­szego, mule!”- takie wąt­pli­wej sym­pa­tii życze­nia można usły­szeć w Mek­syku w dniu Bożego Ciała. Wraz z nimi otrzy­muje się też poda­ru­nek: małą figurkę muła, nie­kiedy obju­czo­nego sakwami lub dosia­da­nego przez męż­czy­znę w tra­dy­cyj­nym stroju. Zabawki te kupuje się głów­nie dzie­ciom, stąd też dzień ten jest cza­sem okre­ślany Dniem Dziecka.

Tylko skąd wziął się taki zwy­czaj i co ma on wspól­nego z kato­lic­kim świę­tem Bożego Ciała? Jak zwy­kle w przy­padku tra­dy­cji ludo­wych ist­nieje kilka wer­sji odpo­wie­dzi na to pyta­nie, od pro­za­icz­nych po zwią­zane z nie­wąt­pliwą inge­ren­cją Siły Wyższej.

Ist­nieje pewna legenda nawią­zu­jąca do postaci świę­tego Anto­niego Padew­skiego. Otóż w cza­sie pro­ce­sji eucha­ry­stycz­nej  jeden z męż­czyzn sto­ją­cych nie­opo­dal zadrwił na głos z Naj­święt­szego Sakra­mentu. Święty Antoni posta­no­wił roz­mó­wić się z nie­do­wiar­kiem: usta­lili, iż zakon­nik nie będzie jadł przez trzy dni, do czego zosta­nie zmu­szony także muł. Po upły­wie wyzna­czo­nego okresu postu na kilka metrów przed zwie­rzę­ciem poło­żono wiązkę siana. Gdy tylko ruszyło w jego stronę święty Antoni odsło­nił Naj­święt­szy Sakra­ment i zawo­łał: „Mule, w imię Boga, przyjdź tu i uwiel­bij swo­jego Stwórcę!”. Zwie­rzę natych­miast zawró­ciło, zgięło przed­nie nogi i  pokło­niło się Eucha­ry­stii. …

Czy­taj całość »

Rola Machi

Anna Ryw­czyń­ska „Rola Machi”. Czyta Michał Maciejewski.

Wykład wir­tu­alny towa­rzy­szący wysta­wie „Mapu­che: Ziarno Chile”, gosz­czą­cej jesz­cze kilka dni w naszym Muzeum. Zapra­szamy do słuchania :)

Rola Machi

Teatr uliczny i przekrój historyczny

fot. E. Ostrowska

Gra teatralna jest spe­cy­ficzną formą eks­pre­sji. Przed­sta­wie­nia teatralne mają nie­zwy­kłą zdol­ność naśla­dow­czą, a akto­rzy, uży­wa­jąc typo­wych dla sztuki teatral­nej środ­ków, zarówno two­rzą nowe zna­cze­nia, jak i odświe­żają wciąż tkwiące w kul­tu­rze wzory.Niekiedy można prze­strzeń pomię­dzy odbior­cami i akto­rami pozba­wić gra­nic, a tym samym wcią­gnąć tych pierw­szych w przed­sta­wianą rze­czy­wi­stość. Gra­nicą pomię­dzy widzem a akto­rem staje się nasza cie­le­sność. Ciało w teatrze ulicz­nym sta­nowi bowiem natu­ralną barierę odgra­dza­jącą aktora od widza, jed­no­cze­śnie będąc prze­strze­nią samej gry. …

Czy­taj całość »

Matka Boska Peruwiańska

Fot. E. K. Ostrowska

Parę dni temu, a ściślej mówiąc 15 sierp­nia, miało miej­sce kato­lic­kie święto Matki Boskiej Ziel­nej. Każdy, nawet nie-chrześcijanin, wie choćby mniej wię­cej, jak wyglą­dają w Pol­sce obchody tego święta. Ba, w Pol­sce i w całej Euro­pie nie róż­nią się one aż nazbyt. Tego dnia msze święte, świę­ce­nie wian­ków i wią­za­nek wsze­la­kich oraz oka­dza­nie nimi miesz­kań jest wciąż dosyć popu­larne. Czy jed­nak nie cie­kawi Was, jak obchody takiego święta wyglą­dają, dajmy na to, w Peru? Jak we wszyst­kich kra­jach środ­ko­wo­ame­ry­kań­skich, tak i tutaj kult maryjny jest istot­nym ele­men­tem, spa­ja­ją­cym w pewien spo­sób wiarę chrze­ści­jań­ską z zaszło­ściami lokal­nych wierzeń.

…

Czy­taj całość »