Lilou

Lilou, fot. J. Sielicka-Jastrzębska

Lilou. Co to jest?  Wie­dzą obyci i wta­jem­ni­czeni. Słowo pach­nie per­fumą i zalot­nym gestem, dzwoni bar­dzo fran­cu­sko pod­czas wymowy, a przede wszyst­kim ota­cza miej­skie nad­garstki pobły­sku­ją­cymi gra­we­ro­wa­nymi kształ­tami w spo­sób intry­gu­jący nie­zo­rien­to­wane oto­cze­nie. Kolory lilou to złoto i sre­bro prze­ła­mane w ogól­nym spoj­rze­niu głów­nie paste­lo­wymi bar­wami sznur­ków, do któ­rych są przy­cze­pione a to ser­duszka, a to czte­ro­listne koni­czynki,  a to postaci dzie­cięce – wszystko aniel­skie i czy­sto geo­me­tryczne. Tam zoba­czymy z kolei wygra­we­ro­wane wcze­śniej daty i napisy: „Kochana”, „Córeczka”, „Od męża”, „Nasz ślub”, „F+Z = BWM”, „Ania/Kasia/Zuzia”, „Marek/Janek/Oskar”. Wszystko zama­wiane oso­bi­ście w małych eks­klu­zyw­nie pro­jek­to­wa­nych buti­kach (zale­d­wie kilka więk­szych miast w Pol­sce gości w swych gra­ni­cach filie Lilou), odbie­rane w ele­ganc­kich opa­ko­wa­niach w towa­rzy­stwie poskrę­ca­nej kolejki zło­żo­nej demo­kra­tycz­nie z „sza­rych klien­tów” oraz roz­ma­itych cele­bry­tów. Bran­so­letki lilou nosi bowiem Doda, Mał­go­rzata Kożu­chow­ska, pra­cow­nica Sejmu RP czy Pol­skiego Radia, muze­al­niczki war­szaw­skie,  nasto­latki z liceów, stu­dentki i aktorki serialowe.

…

Czy­taj całość »

Co robi etnolog na badaniach terenowych? Czyli urlop w czasie pracy i praca w czasie urlopu

Fot. M. Chlanda

Pyta­nie oczy­wi­ste i, wyda­wać by się mogło, cał­ko­wi­cie bez­sen­sowne, ale nie we współ­cze­snym świe­cie. Wszakże rze­czy oczy­wi­stych nie ma, a jeśli są, to nie są tak oczy­wi­ste, jak zdają się być. Bada­nia tere­nowe to dla etno­loga chleb powsze­dni. Nawet typ „gabi­ne­towy” ma z nimi do czy­nie­nia. Wpraw­dzie nie może on dostrzec rysów twa­rzy infor­ma­to­rów, prze­czy­tać mowy ciała, tym nie­mniej ma przed sobą spi­sane przez etno­gra­ficz­nych cze­lad­ni­ków wywiady i przy­wie­zione (cza­sem krzy­czące) arte­fakty, foto­gra­fie czy zare­je­stro­wane filmy. Jako przed­sta­wi­ciel etno­lo­gicz­nej fra­te­rii, choć o nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­nym cha­rak­te­rze, bo ni „gabi­ne­towy” ni rasowy, arche­ty­powy badacz, tra­fi­łem na egzo­tyczną dla mnie zie­mię Pusz­czy Zielonej…

…

Czy­taj całość »

Matka Boska Peruwiańska

Fot. E. K. Ostrowska

Parę dni temu, a ściślej mówiąc 15 sierp­nia, miało miej­sce kato­lic­kie święto Matki Boskiej Ziel­nej. Każdy, nawet nie-chrześcijanin, wie choćby mniej wię­cej, jak wyglą­dają w Pol­sce obchody tego święta. Ba, w Pol­sce i w całej Euro­pie nie róż­nią się one aż nazbyt. Tego dnia msze święte, świę­ce­nie wian­ków i wią­za­nek wsze­la­kich oraz oka­dza­nie nimi miesz­kań jest wciąż dosyć popu­larne. Czy jed­nak nie cie­kawi Was, jak obchody takiego święta wyglą­dają, dajmy na to, w Peru? Jak we wszyst­kich kra­jach środ­ko­wo­ame­ry­kań­skich, tak i tutaj kult maryjny jest istot­nym ele­men­tem, spa­ja­ją­cym w pewien spo­sób wiarę chrze­ści­jań­ską z zaszło­ściami lokal­nych wierzeń.

…

Czy­taj całość »

Fotoblog zdezorientowanego etnologa

Stan unie­sie­nia, fot. B. Robotycki

Szu­ka­jąc wyra­zi­sto­ści i ostrego kon­turu zna­la­złem prze­ry­so­wany obraz.

zzzzzz

mmmmmmmmm

zzzzzz

zzzzzzzz

zzzzzzzzzzzzzz

zzzzzzzzzzzz

…

Czy­taj całość »

… i po żałobie

Fot. B. Robotycki

Minęły już dwa mie­siące od tra­gicz­nego wypadku samo­lotu, w któ­rym zgi­nęło wielu naj­wyż­szych pol­skich urzęd­ni­ków pań­stwo­wych. Powoli zapo­mi­namy o tra­ge­dii, albo już o niej zapo­mnie­li­śmy. Eks­cy­tu­jemy się teraz innymi wyda­rze­niami, dla któ­rych „smo­leń­ski dra­mat” jest — szczę­śli­wie — coraz mniej widocz­nym tłem. Jed­nakże powróćmy jesz­cze na moment do tam­tych chwil…

.….….….….….….……

…

Czy­taj całość »

Dzyń, dzyń! / Puk, puk!

Sieci zna­czeń, fot. P. Strojnowski

- Dzień dobry pani, ja jestem stu­dentką i robię tutaj takie bada­nia, bo ja będę pisała pracę o B.

- Wejdź, kochana, wejdź.

[kawa/herbata, a może i cia­steczka; dyktafon]

–A skąd ty przy­je­cha­łaś tutaj, moje dziecko?

- Z Warszawy.

- Aż z War­szawy, no, no. I co mówi­łaś, że studiujesz?

- Etno­lo­gię.

…

Czy­taj całość »

Uniwersalność rytuałów

Tara Hill, fot. T. Wiśniewski

..….….…...….….….….….….….….….……

W obli­czu żałoby naro­do­wej i tra­gicz­nej śmierci pol­skich dygni­ta­rzy towa­rzy­szy nam wszech­ogar­nia­jące poczu­cie żalu i smutku za zmar­łymi. Aby ich poże­gnać i zazna­czyć ich odej­ście z kra­iny żywych, orga­ni­zu­jemy cere­mo­nie pogrze­bowe. Poprzez śmierć, istota zmar­łego, jego funk­cje, które peł­nił w spo­łe­czeń­stwie, jego życie – pewna cią­głość, zostaje prze­rwana. Zosta­wia lukę we wszyst­kich miej­scach, w któ­rych wcze­śniej zazna­czył swą obec­ność. Zapeł­nie­niu tej luki służą odpra­wiane rytu­ały: żałoba, czu­wa­nie, cere­mo­nie pogrze­bowe. Czym one są?

.….….….….….….….….….….….….….….….……

…

Czy­taj całość »

A jednak kwitnie — parę słów o teatrze ludowym

„Bal­lada o Alwerni”, TL Tra­dy­cja z Okle­śnej, fot. K. Matuszewska

W tym tek­ście pra­gnę­ła­bym napi­sać co nieco o teatrze, który trak­to­wany jest przez media na tyle po maco­szemu, że można mieć poważne wąt­pli­wo­ści nie tylko co do jego kwit­nie­nia, ale nawet co do wege­ta­cji. Nie­słusz­nie. Teatr wiejski/ludowy/amatorski — jakby go nie nazy­wać — bo o nim będzie tu mowa, czuje się cał­kiem nieźle.

20 i 21 marca w Czar­nym Dunajcu odbyły się Prze­pa­trzo­winy Teatrów Regio­nal­nych Mało­pol­ski. Jest to pierw­szy etap eli­mi­na­cji do kon­kursu o wyż­szej ran­dze — Regio­nal­nych Sej­mi­ków Wiej­skich Zespo­łów Teatral­nych, któ­rych w Pol­sce jest pięć, a ich zwień­cze­niem jest ogól­no­pol­ski Mię­dzy­wo­je­wódzki Sej­mik, w któ­rym biorą udział zwy­cięzcy z poprzed­niego etapu.

…

Czy­taj całość »

Niedoseksualność badacza w doświadczeniu z gruzińskimi Wajnachami

Pomię­dzy chłop­cem a męż­czy­zną, fot. A. Iskra

Jedną z inspi­ra­cji do napi­sa­nia tego tek­stu było pewne doświad­cze­nie: zetknię­cie z szo­wi­ni­zmem w wyda­niu kobie­cym pod­czas rekru­ta­cji do firmy, wyko­rzy­stu­ją­cej w swej pracy metody etno­gra­ficzne. Poten­cjalne pra­co­daw­czy­nie pre­zen­to­wały mono­li­tyczny kon­strukt teo­re­tyczny zwany „kobie­cym punk­tem widze­nia”, pod­kre­ślały, że męż­czyźni mają nie­wy­star­cza­jącą wraż­li­wość oraz nie­do­sta­teczny zmysł obser­wa­cyjny (w wyniku czego „ula­tuje” im wie­dza kon­tek­stu­alna), aż na koniec zako­mu­ni­ko­wały, że w fir­mie tej pra­cują wyłącz­nie kobiety; męż­czyźni nie są zatrud­niani ze względu na złe z nimi doświadczenia.

Na styku emocjonalno-intelektualnych kon­se­kwen­cji tego zda­rze­nia zro­dziła się we mnie potrzeba mówie­nia o wize­run­kach męsko­ści, która w moim odczu­ciu jest rów­nie imma­nentna, jak potrzeba mówie­nia o kobie­co­ści. Wobec powyż­szego, niniej­szy arty­kuł jest próbą zmie­rze­nia się z jed­nym z pro­ble­mów płcio­wo­ści, jakim jest trud­ność z zakla­sy­fi­ko­wa­niem sek­su­al­no­ści bada­cza przez przed­sta­wi­cieli środo­wi­ska lokal­nego. Z pro­ble­mem tym zde­rzy­łem się pod­czas pro­wa­dzo­nych przeze mnie badań etnograficznych.

…

Czy­taj całość »

Tajemnice Druzów — białe brody, pomarańczowe ciastka i opowieści o kosmicznym Umyśle

Foto­gra­fie mędr­ców ‘uqqāl i kolory Dru­zow, fot. K. Marcinkowska

Zie­lony, złoty i czer­wony: barwy pach­nące spo­koj­nym reg­gae i słoń­cem Etio­pii. Mocne, inten­sywne, życio­dajne. Mie­wają zaska­ku­jące wcie­le­nia – jak w przy­padku poma­rań­czo­wego, słod­kiego ciastka knafe. Ale bywają też pokrze­pia­jące, szcze­gól­nie gdy pora­nek desz­czowy, mgli­sty. Wtedy można go spę­dzić z kolo­rami w gło­wie, w przy­tul­nej cukierni znaj­du­ją­cej się gdzieś w górach Kar­mel, na połu­dnio­wym wscho­dzie od mia­sta Haifa.

Nie­bie­ski, głę­boki jak morze, jak niebo bez­kre­sne, jak tuare­ski szal towa­rzy­szący mi zawsze w moich podró­żach. Chroni twa­rze wędrow­ców przed pia­skiem i złym spoj­rze­niem, a mnie być może przed odna­le­zie­niem się w sza­ro­ści. Jesz­cze biały, kolor naj­wyż­szej cnoty, czy­sto­ści duszy i ciała. I dłu­giej brody uśmiech­nię­tego starca ze zdję­cia wiszą­cego nad barem, pod­pi­sa­nego: „Welcome to the Druze vil­lage, Daliat El Carmel”.

…

Czy­taj całość »