…

Wisława Szym­bor­ska „Muzeum”

Są tale­rze, ale nie ma ape­tytu.
Są obrączki, ale nie ma wza­jem­no­ści
od co naj­mniej trzy­stu lat. Jest wachlarz – gdzie rumieńce?
Są mie­cze – gdzie gniew?
I lut­nia ani brzęk­nie o sza­rej godzinie.

Z braku wiecz­no­ści zgro­ma­dzono
dzie­sięć tysięcy sta­rych rze­czy.
Omszały woźny drze­mie słodko
zwie­siw­szy wąsy nad gablotką.

Metale, glina, piórko pta­sie
cichutko try­um­fują w cza­sie.
Chi­cho­cze tylko szpilka po śmieszce z Egiptu.

Korona prze­cze­kała głowę.
Prze­grała dłoń do ręka­wicy.
Zwy­cię­żył prawy but nad nogą.

Co do mnie, żyję, pro­szę wie­rzyć.
Mój wyścig z suk­nią nadal trwa.
A jaki ona upór ma!
A jak by ona chciała przeżyć!

Gotuj się na potrawy regionalne: Wigilia

Wie­cze­rzę wigi­lijną roz­po­czyna uka­za­nie się na nie­bie pierw­szej gwiazdy. To pamiątka po gwieź­dzie betle­jem­skiej, która w noc naro­dze­nia Jezusa wska­zy­wała drogę paste­rzom i Wschod­nim Mędr­com, w naszej tra­dy­cji zwa­nym Trzema Kró­lami. Jesz­cze przed zaję­ciem miejsc za sto­łem, należy poła­mać się opłat­kiem — jest to wyłącz­nie pol­ski oby­czaj, cha­rak­te­ry­styczny dla naszej tra­dy­cji, a wywo­dzący się z obrzę­dów sta­ro­chrze­ści­jań­skich. Wie­cze­rza wigi­lijna składa się z potraw post­nych, któ­rych liczbę i rodzaj okre­śla oby­czaj regio­nalny i domowy. W nie­któ­rych domach podaje się 12 dań, bo tyle jest mie­sięcy w roku (lub wg innej inter­pre­ta­cji — bo tylu było apo­sto­łów), w innych — gotuje się nie­pa­rzy­stą liczbę potraw. Jed­nak rzadko liczy się skru­pu­lat­nie dania. Ważne jest jedno: im wię­cej potraw na stole, tym więk­szy dosta­tek spły­nie na dom w nad­cho­dzą­cym roku. Nie­gdyś, zwłasz­cza na wsi, wie­cze­rzę przy­rzą­dzano wyłącz­nie z pło­dów ziemi: z wszyst­kiego co w polu, w lesie, w ogro­dzie i w wodzie. Był to wyraz hołdu skła­da­nego Ziemi – Żywi­cielce. Taki zestaw dań wigi­lij­nych, spo­ży­wa­nych z wielką powagą i namasz­cze­niem, miał także zapew­niać obfi­tość zbóż, warzyw, owo­ców, a ryba­kom obfite połowy. Na stole, na hono­ro­wym miej­scu kła­dziono cały boche­nek chleba, a cza­sem także czo­snek, który dawał siłę i odpor­ność na cho­roby, zdrowe zęby, a oprócz tego chro­nił przed cza­rami, złymi duchami i wam­pi­rami. Stary zwy­czaj naka­zuje, aby skosz­to­wać każ­dej potrawy wigi­lij­nej, bo w ten spo­sób oka­zuje się sza­cu­nek pło­dom ziemi i pokar­mom z nich przy­go­to­wa­nym. Zacho­wa­nie takie zapew­niało także pełne zapa­sów spi­żar­nie i strze­gło przed gło­dem. Wie­rzono, że osobę, która nie spró­buje któ­re­goś z wigi­lij­nych dań, w nad­cho­dzą­cym roku omi­nie jakaś korzyść, jakaś przy­jem­ność. …

Czy­taj całość »

Etnoprojekt — podsumowanie

Sza­nowni Państwo,

25 wrze­śnia w Miń­sku na Bia­ło­rusi roz­po­częła się wystawa koń­cząca warsz­taty uczest­ni­ków Etno-projektu. Powstały 32 prace nawią­zu­jące do pol­skiej
i bia­ło­ru­skiej kul­tury i sztuki ludo­wej. Pro­jekty były wyni­kiem dwu­ty­go­dnio­wej podróży po Pol­sce i Bia­ło­rusi. Odwie­dzi­li­śmy m.in. Łowicz, Kra­ków, Zali­pie, War­szawę (Pol­ska) oraz Dudutki, Stro­czyce, Raków, Drozdy i Mińsk (Bia­ło­ruś). Były to miej­sca, które naszym zda­niem odda­wały to, co w kul­tu­rze regio­nal­nej naj­bar­dziej cha­rak­te­ry­styczne oraz gdzie ist­niały ośrodki typo­wej i nie­ty­po­wej sztuki, kul­tury, wytwór­stwa i rze­mieśl­nic­twa ludo­wego. W pro­gra­mie zna­la­zły się m.in. warsz­taty
z tań­ców ludo­wych, wypla­ta­nia ze słomy i papieru, wyra­bia­nia papieru, wyci­nan­kar­stwa, a także zwie­dza­nie skan­se­nów i muzeów etno­gra­ficz­nych, współ­praca z pro­jek­tan­tami, kon­sul­ta­cje z arty­stami… Mimo napię­tego pro­gramu, uczest­nicy – 16 mło­dych pro­jek­tan­tów z Pol­ski i Bia­ło­rusi, zebrali pokaźne archi­wum wzo­rów, kolo­rów, fak­tur, kształ­tów, które wyko­rzy­stali do stwo­rze­nia swo­ich etno-projektów.

Wystawę można oglą­dać do 15 paź­dzier­nika w Związku Pro­jek­tan­tów w Miń­sku,
a następ­nie w Kra­ko­wie i Warszawie.

19 listo­pada w War­sza­wie, w Pra­cowni Duży Pokój zapla­no­wa­li­śmy wyda­rze­nie wień­czące zarówno Etno-projekt jak i pozo­stałe pro­jekty Pra­cowni Etno­gra­ficz­nej. Zapra­szamy na wystawę Etno-projektu, pokaz mody ludo­wej, inau­gu­ra­cję nowej odsłony por­talu skaneny.net, warsz­taty oraz targi rękodzielnicze.

Wszel­kie infor­ma­cje o Etno-projekcie, a wkrótce o wer­ni­sa­żach — kra­kow­skim i  war­szaw­skim można zna­leźć na naszych stro­nach: www.etnoprojekt.pl oraz www.facebook.com/etnoprojekt.

Lide­rem pro­jektu było Sto­wa­rzy­sze­nie Pra­cow­nia Etno­gra­ficzna www.etnograficzna.pl

Pro­jekt jest współ­fi­nan­so­wany przez Depar­ta­ment Dyplo­ma­cji Publicz­nej i Kul­tu­ral­nej Mini­ster­stwa Spraw Zagra­nicz­nych RP w ramach kon­kursu „Wspólne dzia­ła­nia polsko-białoruskie 2011”.

Etno — projekt. Ogłoszenie.

Sto­wa­rzy­sze­nie Pra­cow­nia Etno­gra­ficzna roz­po­czyna rekru­ta­cję uczest­ni­ków do nowego pro­jektu pn. „Etno-projekt. Polsko-białoruskie inspi­ra­cje etniczne w desi­gnie mło­dych.” TOUR 2011

Poszu­ku­jemy:
stu­den­tów i absol­wen­tów gra­fiki i wzor­nic­twa, pro­jek­to­wa­nia ubioru oraz archi­tek­tury z Pol­ski i Bia­ło­rusi, któ­rzy ukoń­czyli drugi rok stu­diów i nie mają wię­cej niż 30 lat.
Pro­po­nu­jemy:
udział w pro­jek­cie, któ­rego celem jest praca nad etno­de­si­gnem w teo­rii i prak­tyce, wymiana doświad­czeń w gru­pie mło­dych arty­stów oraz inspi­ra­cja. Pro­jekt odbywa się w Pol­sce i na Bia­ło­rusi.
W ramach dzia­łań odbędą się warsz­taty, wykłady, wycieczki, wizyty stu­dyjne, praca pro­jek­towa indy­wi­du­alna i zespo­łowa oraz inte­gra­cja.
Efek­tem dwu­ty­go­dnio­wego wyjazdu (War­szawa, Łowicz, Kra­ków, Mińsk) będzie wystawa prac uczest­ni­ków skła­da­jąca się z pro­jek­tów gra­ficz­nych inspi­ro­wa­nych tra­dy­cyj­nym wzor­nic­twem, rze­mio­słem i sztuką ludową Pol­ski i Bia­ło­rusi poka­zy­wana w Miń­sku, War­sza­wie i Kra­ko­wie. …

Czy­taj całość »

MUZEALNE ZAGADKI: Okno

„Mówią, że o świcie tego dnia odle­ciały wszyst­kie okna. Pierw­sze pode­rwały się do lotu okna ple­ba­nii, krą­żąc nad pla­cem zwo­ły­wały na zbiórkę towa­rzyszki. Jedno za dru­gim wyrwały się wszyst­kie i sta­wiły się na wezwa­nie prze­wod­ni­czek, łącząc się w wibru­jące ogo­nia­ste stado. Potem na dany przez nie znak odle­ciały wszyst­kie na zachód. Sunęły nisko bijąc okien­ni­cami w wol­nym ryt­mie sze­ro­kiego i spo­koj­nego lotu, jak dzi­kie gęsi. Wiatr gdy je prze­ni­kał, wydo­by­wał z nich gwizd jak z zie­lo­nych pta­ków. Bar­dzo szybko zbli­żyły się deli­katną linią w locie ku morzu. Domy z pustymi oczo­do­łami ogło­siły kapitulację.”

Anto­nio Tabuc­chi, Piazza d’Italia, Milano1975; Plac Wło­ski, War­szawa 1983

Co otwiera muze­alne OKNO ?

Imma­nentna cecha okna to otwie­ra­nie i zamy­ka­nie prze­strzeni oddzie­la­ją­cej sferę domową od obsza­rów znaj­du­ją­cych się poza nią. Okno usta­na­wia gra­nicę tego co wewnątrz od obszaru zewnętrz­nego, swoje od obcego. Okno z wlep­kami, z pobli­skiego gma­chu Aka­de­mii Sztuk Pięk­nych przy Kra­kow­skim Przed­mie­ściu 5 (Wydział Gra­fiki od strony ulicy Trau­gutta) przez lata poza swą pod­sta­wową funk­cją, odgry­wało dodat­kową rolę. Od lat 90.XX w. stało się płasz­czy­zną na któ­rej wlep­ka­rze pozo­sta­wiali na trwałe ślady swo­ich arty­stycz­nych czy para arty­stycz­nych wypo­wie­dzi. Szyby auto­bu­sów i tram­wa­jów przyj­mo­wały wlepki, ale żywot ich bywał ogra­ni­czony, okno budynku zapew­niło im pewną trwa­łość. Z pew­no­ścią nie bez zna­cze­nia był fakt iż okno nale­żało do „przy­bytku sztuki” i nikt wle­pek tu nie usu­wał. W roku 2003 miała miej­sce w gma­chu ASP wymiana sta­rych okien na nowe i wszyst­kie okna – jak każda zużyta i nie­po­trzebna rzecz miały tra­fić tam gdzie ich osta­teczne „prze­zna­cze­nie”, czyli na śmiet­nik. Stało się ina­czej – Okno z wlep­kami tra­fiło do zbio­rów Pań­stwo­wego Muzeum Etno­gra­ficz­nego w roku 2008 i stało się muze­alium o nume­rze inwen­ta­rzo­wym PME 56958.  Udało się dzięki szyb­kiej inter­wen­cji. Zain­ter­we­nio­wał prze­mie­rza­jący codzien­nie ulicę Trau­gutta jeden z wiel­kich tego muzeum — Piotr Szacki. Udało się ura­to­wać tylko jedno okno. Ekipa doko­nu­jąca wymiany była szyb­sza, Muzeum ASP nie wyra­ziło zain­te­re­so­wa­nia tym odcin­kiem swo­jej historii.

Wlepki były przed­mio­tem jed­nej z fascy­na­cji Pio­tra Szac­kiego. Przez lata obser­wo­wał jak się roz­ra­stają, anek­tu­jąc kolejne wolne prze­strze­nie okienne. Wlepki pochło­nęły okna, które nie były już tym samym – zwy­kłymi taflami okien­nymi. Stały się arte­fak­tem, dla antro­po­loga kul­tury inte­re­su­ją­cym. …

Czy­taj całość »

Artykuł na bloga — rozstrzygnięcie konkursu

F. P. Bry­ant, Flickr CC

Miło nam poin­for­mo­wać, że kon­kurs na tekst na bloga został rozstrzygnięty.

I miej­sce zdo­był Pan Albert Kwiat­kow­ski za arty­kuł o sudań­skiej qadi­rii, za soczy­stą nar­ra­cję i bogate antro­po­lo­giczne spostrzeżenia.

II miej­sce zdo­była Pani Iza­bela Kubiak za arty­kuł o „afry­kań­skiej” zna­chorce, za lite­rac­kość antro­po­lo­gicz­nych zapi­sków i odda­nie poznaw­czego napię­cia „z terenu”.

Oba tek­sty zostaną opu­bli­ko­wane na naszym blogu, a auto­rzy otrzy­mają nagrody książkowe.

Ser­decz­nie gra­tu­lu­jemy zwy­cięz­com i dzię­ku­jemy za wszyst­kie nade­słane zgłoszenia!

Święta!

Wszyst­kim czy­tel­ni­kom bloga życzymy rado­snych, peł­nych reflek­sji i antro­po­lo­gicz­nych obser­wa­cji Świąt Bożego Narodzenia!

A w Nowym Roku życzymy speł­nie­nia wszyst­kich marzeń, reali­za­cji wszel­kich pla­nów i posta­no­wień oraz wielu nowych pomy­słów  i etno­gra­ficz­nych inspiracji!

Łącząc się w smutku…

Dyrek­tor Pań­stwo­wego Muzeum Etno­gra­ficz­nego w War­sza­wie, w imie­niu wła­snym i wszyst­kich pra­cow­ni­ków, poru­szony wia­do­mo­ścią o tra­gicz­nej śmierci Pre­zy­denta Rzecz­po­spo­li­tej Pol­skiej Lecha Kaczyń­skiego, Marii Kaczyń­skiej i całej towa­rzy­szą­cej im Dele­ga­cji składa wyrazy współ­czu­cia i kon­do­len­cje wszyst­kim rodzi­nom zmar­łych, łącząc się z nimi w bólu i smutku po tej ogrom­nej stracie.

W oso­bach Marii Kaczyń­skiej i Mini­stra Toma­sza Merty żegnamy wiel­kich przy­ja­ciół naszego Muzeum.

Adam Czy­żew­ski

Działamy!!!

fot. Car­bon­NYC, Flickr CC

W ostat­nich tygo­dniach dzia­łal­ność bloga była ogra­ni­czona ze względu na pro­blemy techniczne.

Udało się nam jed­nak wyle­czyć bloga, a wyle­czony – wraca ze zdwo­joną energią.

Prze­pra­szamy wszyst­kich czy­tel­ni­ków i dzię­ku­jemy za cierpliwość.

Już wkrótce kolejne artykuły!

Życzenia

mal. T. Okoń, wyd. Stella, Boch­nia 1926. Ze zbio­rów Archi­wum Nauko­wego PME

W imie­niu etno-blogowej ekipy skła­dam wszyst­kim Czy­tel­ni­kom naj­ser­decz­niej­sze życze­nia:  spo­koj­nych, reflek­syj­nych i rado­snych, a ponadto  pach­ną­cych cho­inką Świąt Bożego Naro­dze­nia, roze­śmia­nego kar­pia na stole, Miko­łaja z praw­dziwą brodą i peł­nych entu­zja­zmu pla­nów na Nowy Rok.

W syl­we­strowy wie­czór szam­pań­skiej zabawy, a w tym 2010… cóż, do wyboru: sybe­ryj­skich śnie­gów zimą, afry­kań­skich upa­łów latem, a pomię­dzy nimi kwia­tów i kasz­ta­nów. Żeby­śmy mieli rado­sne uśmie­chy w zapa­sie i asy w ręka­wie. Aby ocie­ple­nie kli­matu nie nastą­piło, a grypa odpu­ściła. Żeby nie tra­piły nas demony, strzygi ani wam­piry. Wszyst­kiego etnograficznego!