Gotuj się na potrawy regionalne — kuchnia kaszubska

Kiedy zapy­ta­łam zaprzy­jaź­nio­nych Kaszu­bów o dania ich regio­nal­nej kuchni, opo­wie­dzieli mi o kilku cie­ka­wych potra­wach. Pod­sta­wo­wym posił­kiem na wsi kaszub­skiej są bulwy – czyli kar­to­fle – z mle­kiem i szpyr­kami. Bulwy muszą być upie­czone, mleko czę­sto jest maślanką, a szpyrki to topiona sło­nina ze skwar­kami. Zimą je się inną spe­cjal­ność kaszub­ską – gęso okrasa – gęsinę sie­kaną wraz z kośćmi i soloną w skrzy­nówku, czyli drew­nia­nej niecce. W wielu domach jada się plińce – czyli placki z suro­wych tar­tych kar­to­fli, ryń­czoki – placki z mąki gry­cza­nej pie­czone na „ryn­kach”, czyli roz­grza­nych fajer­kach płyty kuchen­nej, czy praż­nicę – jajecz­nicę. …

Czy­taj całość »

Wielbłąd w Muzeum :)

W naszym Muzeum zamiesz­kał wielbłąd!

Wiel­błąd brał udział w mil­czą­cej zapust­nej para­dzie w Rado­my­ślu nad Sanem. Był ele­men­tem orszaku nowo­żeń­ców, wokół któ­rych ogni­skuje się cała zabawa. Pochód prze­bie­rań­ców wędruje przez całe mia­steczko odwie­dza­jąc miej­sca dla Mło­dej Pary zna­czące „na ich nowej dro­dze życia”. Wiel­błąd wraz z Ara­bem i Murzy­nem w tym roku poja­wili się po raz pierw­szy i od razu „wpa­dli w oko” muze­al­nym etno­gra­fom i ci wysta­rali się by już wię­cej nie męczył się na wol­no­ści, a tra­fił do zoo kul­tury. Opie­ku­no­wie zapo­wia­dają, że będą się nim opie­ko­wać naj­le­piej jak umieją.   :)

Wskoczyła koza na bloga

O tym, że trwa i ma się cał­kiem dobrze, prze­ko­nują dys­ku­sje na forach inter­ne­to­wych o wyż­szo­ści tej z Szym­bo­rza nad Mątew­ską lub odwrot­nie, ama­tor­skie rela­cje na youtu­bie i ofi­cjalne na stro­nach Urzędu Mia­sta. A nawet zain­te­re­so­wa­nie, jakie wzbu­dziła za gra­nicą, u wło­skich i rumuń­skich etno­lo­gów. Wia­domo mniej wię­cej, kiedy się zaczęła – połowa XIX wieku. 160–180 lat temu – według naszych infor­ma­to­rów. Wiemy, kto w niej może tań­czyć – sami kawa­le­ro­wie. Nikt nie jest jed­nak pewien, jak do niej doszło? Wśród wielu wer­sji, wią­żą­cych jej powsta­nie z ist­nie­ją­cym na Kuja­wach od 1833 roku Klu­bem Kawa­le­rów, poja­wia się (jak na ostatki kar­na­wału przy­stało) i wer­sja romantyczna:

- W XIX wieku Szym­bo­rze było biedną wsią. Dziew­częta z Szym­bo­rza ucie­kały do sąsied­niej wsi i tam wycho­dziły za mąż. Aby zatrzy­mać panny na miej­scu, zaim­po­no­wać im, szym­bor­scy chłopcy zaczęli sma­ro­wać twa­rze dla nie­po­znaki i przy­kle­jać na nie „łaty”. Tak uma­zani pory­wali dziew­częta na tańce. Tam koja­rzyły się pary. Z cza­sem łaty prze­stały wystar­czać. Zaczęli two­rzyć maski i wymy­ślać stroje.

Koza – bo o niej będzie tu mowa — barwny koro­wód 13 postaci, na dzień przed Popiel­cem opa­no­wuje przed­mie­ścia Ino­wro­cła­wia. Śpiewy, muzyka, tańce, hulanki, swa­wole towa­rzy­szą wędrówce prze­bie­rań­ców po zakła­dach pracy, szko­łach i pry­wat­nych domach. …

Czy­taj całość »

Idą Króle!

Nie ma takiego miesz­kańca  Sopotni Małej, który ukryłby się przed wzro­kiem Trzech Króli. Czy będzie to 6 stycz­nia, czy któ­ryś z dwóch następ­nych dni, pewne jest, że spo­tka ich w domu, w skle­pie lub na ulicy. A wtedy, chcąc nie chcąc, sta­nie się uczest­ni­kiem obrzędu. Tra­dy­cja kró­lew­skich odwie­dzin, mimo że znana jest od dawien dawna na całej Żywiec­czyź­nie, w tak barw­nej for­mie prze­trwała jedy­nie w tej liczą­cej nieco ponad 400 domów wio­sce. …

Czy­taj całość »

Na marginesie wystawy „Stroje ludowe w Polsce”

Fot. J. Maj­cher, www.folkstar.pl

Kul­tura nosze­nia stroju odświęt­nego ode­szła wraz z ludźmi, któ­rzy go wytwa­rzali i przy­wdzie­wali. Ory­gi­nalny ubiór wiej­ski prze­trwał jedy­nie w kolek­cjach muze­al­nych i pry­wat­nych. W kilku regio­nach Pol­ski, przede wszyst­kim w regio­nie opo­czyń­skim, w Łowic­kiem, na Kur­piach, ele­menty lub kom­plety histo­rycz­nego stroju można jesz­cze spo­tkać w domach kon­ser­wa­tyw­nych gospo­dyń. Wbrew mnie­ma­niom nie­któ­rych etno­lo­gów żyją jesz­cze kobiety (nie są to twór­czy­nie ludowe, ani człon­ki­nie zespo­łów), które prze­cho­wują strój, wie­dzą jak go „nosić” i z drwiną przy­glą­dają się młod­szym sąsiad­kom, które tak się obłu­cyły na pro­ce­sje, że nie wia­domo co to… Ta rudy­men­tarna wie­dza, będąca echem norm este­tycz­nych, mają­cych korze­nie w minio­nej kul­tu­rze wsi, jest już nikomu nie­po­trzebna, zresztą za chwilę nie zro­zu­miemy jej prze­kazu. Bab­cie zamilkną, a ostat­nie corne zapa­ski pujdo do trumny.  Jedy­nymi oso­bami, potra­fią­cymi kom­ple­to­wać i kom­po­no­wać strój ludowy, zostaną zapewne muze­al­nicy i histo­rycy stro­jów. Tylko że rekon­struk­cji nie pod­le­gają war­to­ści, uczu­cia i emo­cje, które two­rzyły jego kontekst.

…

Czy­taj całość »

Etno-animacje!

Pre­zen­tu­jemy efekty warsz­ta­tów filmu ani­mo­wa­nego, które nie­dawno odbyły się w naszym muzeum.
Pod­czas zajęć oglą­da­li­śmy muze­alne wystawy, two­rzy­li­śmy wła­sne, alter­na­tywne kolek­cje folk­loru,
pozna­wa­li­śmy tech­niki filmu ani­mo­wa­nego i histo­rie ludo­wych wyci­na­nek,
by w końcu połą­czyć te wszyst­kie doświad­cze­nia w akcie oży­wia­nia łowic­kich kodr.

Smoki europejskie — relacja z warsztatów

Fot K. Wodecka

Smo­kami inte­re­suję się od wcze­snego dzie­ciń­stwa — kiedy inne dzieci w przed­szkolu ryso­wały domki, samo­cho­dziki i drzewka, ja two­rzy­łem pokryte łuskami, zie­jące ogniem gadziny. Z rado­ścią więc przy­ją­łem zapro­sze­nie Muzeum do prze­ka­za­nia czę­ści mojej wie­dzy innym miło­śni­kom tych legen­dar­nych stwo­rzeń. Po kilku burz­li­wych zebra­niach usta­li­li­śmy kon­cep­cję lek­cji muze­al­nej i w sobotni ranek byłem gotowy do tre­ningu małych tro­pi­cieli smoków.

…

Czy­taj całość »

Chińska wycinanka Jian Zhi

Warsz­taty PME, fot. E. Krzyczkowska-Roman

W dniach 18–19.09.2010 odbyły się w muzeum warsz­taty wyci­nanki chiń­skiej pro­wa­dzone przez Martę Durko – absol­wentkę sino­lo­gii UW, która spę­dziła dwa lata w Chi­nach kon­ty­nen­tal­nych oraz pół roku na Taj­wa­nie, ucząc się mię­dzy innymi sztuki wyci­nanki. Na warsz­ta­tach zazna­jo­mi­li­śmy się krótko z histo­rią wyci­nanki oraz pozna­li­śmy różne wzory i tech­niki cię­cia kolo­ro­wych papie­rów i bibułek.

…

Czy­taj całość »

Wycinanka w PRL-u

Frag­ment kodry X Zjazd PZPR 1986, fot. PME

Nie­dawno prze­glą­da­łam wyci­nanki, które powstały w cza­sach PRL-u i przy­szło mi na myśl stare rosyj­skie porze­ka­dło: „I śmieszno, i straszno.” Trzeba przy­znać, że wyci­nan­karki pode­szły do tematu z dużym entu­zja­zmem i nie­prze­cięt­nym zaan­ga­żo­wa­niem. Por­trety Sta­lina, obrazy Pałacu Kul­tury i Nauki czy zjazd PZPR wyko­nane w tech­nice wyci­nanki, wywo­łują dziś uśmiech zmie­szany z kon­ster­na­cją. Sztuka, która powsta­wała w komu­ni­stycz­nej Pol­sce, miała być „naro­dowa w for­mie i socja­li­styczna w tre­ści”, a kul­tura ludowa stała się w tam­tym okre­sie głów­nym orę­żem w pro­mo­wa­niu i wdra­ża­niu ide­olo­gicz­nych haseł i postu­la­tów PRL-u.

…

Czy­taj całość »

Matka Boska Peruwiańska

Fot. E. K. Ostrowska

Parę dni temu, a ściślej mówiąc 15 sierp­nia, miało miej­sce kato­lic­kie święto Matki Boskiej Ziel­nej. Każdy, nawet nie-chrześcijanin, wie choćby mniej wię­cej, jak wyglą­dają w Pol­sce obchody tego święta. Ba, w Pol­sce i w całej Euro­pie nie róż­nią się one aż nazbyt. Tego dnia msze święte, świę­ce­nie wian­ków i wią­za­nek wsze­la­kich oraz oka­dza­nie nimi miesz­kań jest wciąż dosyć popu­larne. Czy jed­nak nie cie­kawi Was, jak obchody takiego święta wyglą­dają, dajmy na to, w Peru? Jak we wszyst­kich kra­jach środ­ko­wo­ame­ry­kań­skich, tak i tutaj kult maryjny jest istot­nym ele­men­tem, spa­ja­ją­cym w pewien spo­sób wiarę chrze­ści­jań­ską z zaszło­ściami lokal­nych wierzeń.

…

Czy­taj całość »