Ukryte skarby rumuńskiego zbójnika Giwnicza

Skały Sin­gera, fot. Woj­ciech Krysiński

Wśród żywych do dziś podań na Buko­wi­nie szczegól­ną rolę odgry­wają opo­wie­ści o skar­bach. Złoto, pie­nią­dze i klej­noty naj­czę­ściej bywają ukryte w nie­do­stęp­nych miej­scach, są zako­pane lub zatopio­ne. Bar­dzo czę­sto skarby zako­py­wane były przez zbójców.

legendy buko­wiń­skie

W więk­szo­ści wer­sji o zako­pa­nych skar­bach, szcze­gól­nie o zło­cie, są one po­wiązane z ogniem, ze szcze­gól­nym jego rodza­jem. Czę­sto usły­szeć można zatem, że „ w górach musi być skrzy­nia ze zło­tem, bo poka­zują się tam ogniki. Ludzie mówią, że trzeba tam iść jak będzie nów i odko­pać skrzy­nię…”. W miej­sco­wych opo­wia­da­niach prze­wija się także motyw nie­do­stęp­no­ści zło­tych skar­bów za sprawą strze­gą­cych ich mocy. W opo­wie­ściach tych czę­sto zja­wia się rów­nież dzidko, który w tym przy­padku wystę­puje jako straż­nik ukry­tych skar­bów. Aby móc wydo­stać za­kopane skarby, trzeba było speł­nić okre­ślone warunki, przede wszyst­kim odwo­łu­jące się do warto­ści natury moral­nej. Wydo­byte, jeżeli się to już udało, skarby z reguły oka­zy­wały się nadal nieosią­galne, gdyż nale­żały do innego świata. Naj­czę­ściej też zachłan­ność ludzka w opo­wie­ściach tych su­rowo była karana.

…

Czy­taj całość »

W muzeum już straszy

Zaczęło się. W pią­tek, 3 kwiet­nia o godz. 18.00 w gma­chu Pań­stwo­wego Muzeum Etno­gra­ficz­nego w War­sza­wie została otwarta wystawa o zło­wiesz­czo brzmią­cym tytule „Wam­piry, strzygi i spółka”, która przy­je­chała do War­szawy z rumuń­skiego Muzeum Wsi Banac­kiej w Timi­szo­arze. Jako wolon­ta­riu­sze współ­pra­cu­jący z muzeum posta­no­wi­li­śmy zdać rela­cję z wernisażu.

Prof. Oti­lia Hede­san (w środku) opo­wiada zebra­nym o strzy­gach; fot.Jacek Sielski

…

Czy­taj całość »

„Jak rozpoznać wampira?”- I spotkanie z cyklu „Sposób na Wampira: Poradnik Etnograficzny” — 7 kwietnia, g. 18.00

Otwar­cie wystawy „Wam­piry, strzygi i spółka” będzie miało miej­sce dziś wie­czo­rem w naszym muzeum.  Kim są wam­piry? Gdzie możemy spo­tkać  strzygi? O jakiej spółce mowa?  Aby usys­te­ma­ty­zo­wać swoją wie­dzę bądź zara­dzić nie­wie­dzy o isto­tach demo­nicz­nych, zapra­szamy na pierw­sze spo­tka­nie z cyklu „Spo­sób na wam­pira: Porad­nik Etno­gra­ficzny”. Dr Zuzanna Grę­becka z Insty­tutu Kul­tury Pol­skiej Uni­wer­sy­tetu War­szaw­skiego opo­wie o tym, jak naukowcy roz­po­znają wam­piry, kim są one w kul­tu­rze tra­dy­cyj­nej, jaką postać przy­bie­rają w lite­ra­tu­rze, sztuce i fil­mie. Pod­czas spo­tka­nia poru­szony zosta­nie klu­czowy temat : Wam­pir czy nie? Czyli jak odróż­nić wam­pira od innych istot demonicznych?

Dr Zuzanna Grębecka

Spo­sób na wam­pira: Porad­nik Etnograficzny

„Jak roz­po­znać wam­pira?„

7 kwiet­nia 2009 (wto­rek), g. 18.00

kolejne spo­tka­nia:

5 maja, g. 18.00 — Jak nie stać się wampirem?

2 czerwca, g. 18.00 — Jak bro­nić się przed wampirami?

Spo­tka­nia będą się roz­po­czy­nały od krót­kiego opro­wa­dza­nia po wysta­wie „Wam­piry, strzygi i spółka”

WSTĘP WOLNY!

Życie Warszawy o „Wampirach”

W dzi­siej­szym wyda­niu Życia War­szawy uka­zał się arty­kuł o wysta­wie „Wam­piry, strzygi i spółka” (czy­taj arty­kuł na stro­nie ŻW — dodano 2.04).

Życie War­szawy — 1 kwiet­nia 2009

W zaświatach Muzeum – Fabularna gra na żywo (LARP): 18 kwietnia, g. 12.00–17.00

Wam­pir na Fan­ta­zja­dzie — jed­nym z naj­więk­szych w Pol­sce LARP-ów fantasy.

BRAK MIEJSC! (dodano 8.04.2009)

Myśli­cie, że te wszyst­kie opo­wie­ści o wam­pi­rach to bujdy, wymy­ślone przez wie­śnia­ków w dłu­gie, pod­kar­pac­kie zimy, w cza­sach kiedy nie było jesz­cze tele­wi­zo­rów i trzeba było coś sobie opo­wia­dać? Może. Ale skoro to bujdy i roz­rywka, to po co im wła­ści­wie te wszyst­kie dziwne rytu­ały i te ich magiczne przed­mioty? Och wiem, antro­po­lo­gia kul­tury, oswa­ja­nie śmierci i takie tam…

Ale mimo wszystko jakieś to nie­po­ko­jące. Dla­czego mak, dla­czego gwoź­dzie pod języ­kiem, dla­czego krze­sła z twa­rzami zmar­łych? Dla­czego zja­da­nie popiołu z serca teścio­wej? Brr. No, ale na szczę­ście teraz te wszyst­kie rupie­cie są w muzeum i można je spo­koj­nie pooglą­dać, a potem co naj­wy­żej przy kawie pody­sku­to­wać o ich symbolice.

Czy aby na pewno? Czy to, co przez stu­le­cia wio­dło do tam­tego świata i z powro­tem, po zin­wen­ta­ry­zo­wa­niu i zapa­ko­wa­niu do gablo­tek stra­ciło swą moc? Czy z War­szawy jest dalej do tam­tego świata niż z Banatu? Czy przy­pad­kiem splą­tane kory­ta­rze i stare pod­zie­mia Muzeum nie są miej­scem szcze­gól­nym? …prze­ko­naj­cie się sami.

…

Czy­taj całość »

Wampiry, strzygi i spółka nachchodzą!

Życie i śmierć to prze­ciw­stawne stany, a obce sobie światy żywych i zmar­łych nie powinny się prze­ni­kać. Co jed­nak dzieje się w przy­padku, gdy śmierć nastę­puje „nie­wła­ści­wie” lub kiedy żywi zanie­dbują swoje obo­wiązki wzglę­dem zmar­łych pod­czas pogrzebu? Zgod­nie z rumuń­skimi wie­rze­niami, zmarli ci nie zaznają spo­koju w zaświa­tach, ale wra­cają pod posta­cią upio­rów – strzyg i wam­pi­rów – by nawie­dzać swoje rodzinne strony, kar­mić się żywymi. O ludo­wych meto­dach zapo­bie­ga­nia i prze­ciw­dzia­ła­nia powro­tom zmar­łych z zaświa­tów opo­wiada wystawa „Wam­piry, strzygi i spółka” pre­zen­to­wana przez Muzeum Wsi Banac­kiej w Timiszoarze.

Sce­na­riusz wystawy oparty został na książce pro­fe­sor Oty­lii Hede­şan, która opi­suje XVIII wieczne rumuń­skie ludowe rytu­ały i prak­tyki zwią­zane z wiarą w moż­li­wość powrotu zmar­łych zza grobu. Eks­po­zy­cja zbu­do­wana została wokół wybra­nych rela­cji podróż­ni­ków i bada­czy, któ­rzy byli świad­kami prak­tyk anty-wampirycznych w Rumu­nii „wieku wam­pi­rów”. Za pomocą daw­nych opi­sów, eks­po­na­tów, foto­gra­fii, insce­ni­za­cji i pro­jek­cji zare­je­stro­wa­nych współ­cze­śnie fil­mów, wystawa zapo­znaje z nie­sa­mo­wi­tym świa­tem ludo­wej magii, w któ­rej pozor­nie zwy­kłe przed­mioty nabie­rają mocy zamy­ka­nia drogi przed złem.

„Kie­ra­tówka” — prze­strzeń spo­tkań z wampirami

„Wam­piry, strzygi i spółka” to pierw­sza od lat wystawa, która otwarta zosta­nie na tak zwa­nej „Sali kie­ra­to­wej”. Sala zawdzię­cza swoja nazwę kie­ra­towi, który został tam zamon­to­wany w latach 70-tych ze względu na duże roz­miary pomiesz­cze­nia. Po zde­mon­to­wa­niu insta­la­cji, wnę­trze zaczęło peł­nić funk­cje maga­zynu. Obec­nie, odre­stau­ro­wana sala sta­no­wić będzie ogniwo w ciągu eks­po­zy­cyj­nym Muzeum. Na potrzeby wystawy, „Kie­ra­tówka” podzie­lona została na część wysta­wien­ni­czą i „Prze­strzeń spo­tkań z wam­pi­rami”, w któ­rej odby­wać się będą wyda­rze­nia towa­rzy­szące wysta­wie. Pro­jekt pla­styczny obu pomiesz­czeń stwo­rzył Prze­my­sław Klonowski.

Przy­go­to­wu­jemy „kie­ra­tówkę” do wystawy. fot.Edward Koprowski

Julia Wło­dar­czyk