Wóz „dizajnerski”, czyli o estetycznych wartościach wiejskiego pojazdu kołowego

W roku 2008 do zbio­rów Pań­stwo­wego Muzeum Etno­gra­ficz­nego w War­sza­wie został zaku­piony WÓZ z kowal­skimi oku­ciami i repre­zen­ta­cyj­nym wasą­giem (PME 57104).

Zaczęło się od oferty prze­ka­za­nej przez Muzeum Etno­gra­ficzne im S. Udzieli w Kra­ko­wie (muzea grzecz­no­ściowo prze­ka­zują sobie oferty, jeśli z nich nie korzy­stają). Prze­ka­zane foto­gra­fie wozu wyda­wały się inte­re­su­jące. Wóz był skła­do­wany w sto­dole. Na foto­gra­fii uwagę zwra­cały kowal­skie oku­cia – ele­ment wozu parad­nego. W zbio­rach PME znaj­do­wały się do tego czasu 2 „zwy­kłe” wozy żeleź­niaki, słu­żące do trans­portu w gospo­dar­stwach wiej­skich, np. prze­wo­że­nia zboża czy siana z pola, wyjazdu na targ czy ogól­nie pod­jeż­dża­nia. W naszych zbio­rach wóz paradny z oku­ciami nie wystę­po­wał. Została pod­jęta decy­zja o jego zaku­pie. …

Czy­taj całość »

MUZEALNE ZAGADKI: Fikcyjność rzeczy — opowieść o pewnej (nie)kurpiowskiej skrzyni, czyli jak ważna jest w muzeum historia

W roku 2009 PME otrzy­mało w darze nie­zwy­kłą skrzy­nię,  któ­rej pocho­dze­nie jest zagad­kowe i  do tej pory nie udało się go roz­wi­kłać. Znamy jedy­nie opo­wieść, która towa­rzy­szyła prze­ka­za­niu skrzyni.

Przy­je­chała z Kur­piów w latach 60.XX w. Przy­wio­zły ją do wynaj­mo­wa­nego miesz­ka­nia stu­diu­jące w War­sza­wie dziew­czyny z kur­piow­skiej wsi, wypra­wione w drogę z dobyt­kiem, wypo­sa­żone w skrzy­nię, jako pamiątkę z domu rodzin­nego, która miała im towa­rzy­szyć w wiel­kim mie­ście,  na obcym tere­nie… Czy w zamie­rze­niu miała speł­niać jesz­cze funk­cję wianną? — nie wia­domo. Wia­domo jedy­nie, że w cza­sie powo­jen­nym w takiej roli skrzy­nie już nie występowały.

Po skoń­cze­niu edu­ka­cji i wypro­wadzce Kur­pianki nie chciały już zabie­rać skrzyni, bo była „za duża i ciężka” jak brze­mię. Być może nie paso­wała do nowego życia. Została w miesz­ka­niu wynaj­mo­wa­nym przez mecha­nika samo­cho­do­wego, które póź­niej, wraz ze skrzy­nią, zaku­pił nasz przy­szły ofia­ro­dawca. I znowu -  sprze­da­jący nie chciał jej zabrać ze sobą. Została. Przez lata zdo­biła kolejne miesz­ka­nia naszego dar­czyńcy, ale wresz­cie, po któ­rejś z rzędu prze­pro­wadzce, tra­fiła do piw­nicy. Nie paso­wała do nowego lokum. Ale mając na uwa­dze jej walory este­tyczne i domnie­maną war­tość, posta­no­wiono prze­ka­zać skrzy­nię do muzeum. …

Czy­taj całość »

Wycinanka streetartowa

fot. E.K-Roman

Spo­śród tysiąca zagad­nień zwią­za­nych ze street artem dla mnie naj­bar­dziej intry­gu­jący jest temat sza­blonu. Pyta­nie co się z nim dzieje, kiedy zosta­nie wyko­rzy­stany, zama­lo­wany, zużyty? Czy za każ­dym razem ląduje na śmiet­niku? A może, jak japoń­skie kata­gami, z cza­sem sta­nie się sztuką samą w sobie, inspi­ru­ją­cym przy­kła­dem wycię­tego pośred­nika, który z wie­kiem nabiera war­to­ści dzieła sztuki? Co jest dzie­łem sztuki, a co twór­czym narzę­dziem pracy? Gdzie jest ta wąska gra­nica zacie­ra­jąca się w mean­drach sztuki współczesnej?

…

Czy­taj całość »

Wycinanka — sztuka nowoczesna — sztuka ludowa

Frag­ment wyci­nanki łowic­kiej, fot. E. Krzyczkowska-Roman

Związki sztuki ludo­wej i nowo­cze­snej są wie­lo­płasz­czy­znowe, a przy­kłady ich kore­la­cji można mno­żyć bez końca. Doty­czą one zarówno aspek­tów wizu­al­nych, jak i środ­ków for­mal­nych. Tra­dy­cyjna wyci­nanka ludowa łączy w sobie wszyst­kie zagad­nie­nia sztuki nowo­cze­snej, które fascy­nują mnie od dawna: eks­pre­sja wyrazu, oszczęd­ność formy, poję­cie znaku w rozu­mie­niu ide­ogra­ficz­nym. Poszu­ku­jąc infor­ma­cji o wyci­nance, nie­spo­dzie­wa­nie odkry­łam jej związki z histo­rią pol­skiego wzornictwa.

…

Czy­taj całość »

Wycinanka etno-graficzna

fot. E. Krzyczkowska-Roman

Po wielu latach pere­gry­na­cji w wir­tu­al­nym i men­tal­nym świe­cie Dale­kiego Wschodu „prze­pro­wa­dzi­łam się” ponow­nie do Pol­ski. Od stycz­nia 2010 roku pochło­nął mnie cał­ko­wi­cie temat tra­dy­cyj­nej wyci­nanki ludo­wej. Nasze muzeum posiada naj­więk­szy zbiór wyci­na­nek w Pol­sce. W skład kolek­cji wcho­dzą wyci­nanki ze wszyst­kich regio­nów zaj­mu­ją­cych się tra­dy­cyj­nym wyci­nan­kar­stwem w Pol­sce. Ponadto  w muzeum znaj­dują się wyci­nanki chiń­skie, mek­sy­kań­skie i indonezyjskie.

…

Czy­taj całość »