Wycinanka w PRL-u

Frag­ment kodry X Zjazd PZPR 1986, fot. PME

Nie­dawno prze­glą­da­łam wyci­nanki, które powstały w cza­sach PRL-u i przy­szło mi na myśl stare rosyj­skie porze­ka­dło: „I śmieszno, i straszno.” Trzeba przy­znać, że wyci­nan­karki pode­szły do tematu z dużym entu­zja­zmem i nie­prze­cięt­nym zaan­ga­żo­wa­niem. Por­trety Sta­lina, obrazy Pałacu Kul­tury i Nauki czy zjazd PZPR wyko­nane w tech­nice wyci­nanki, wywo­łują dziś uśmiech zmie­szany z kon­ster­na­cją. Sztuka, która powsta­wała w komu­ni­stycz­nej Pol­sce, miała być „naro­dowa w for­mie i socja­li­styczna w tre­ści”, a kul­tura ludowa stała się w tam­tym okre­sie głów­nym orę­żem w pro­mo­wa­niu i wdra­ża­niu ide­olo­gicz­nych haseł i postu­la­tów PRL-u.

…

Czy­taj całość »

Co robi etnolog na badaniach terenowych? Czyli urlop w czasie pracy i praca w czasie urlopu

Fot. M. Chlanda

Pyta­nie oczy­wi­ste i, wyda­wać by się mogło, cał­ko­wi­cie bez­sen­sowne, ale nie we współ­cze­snym świe­cie. Wszakże rze­czy oczy­wi­stych nie ma, a jeśli są, to nie są tak oczy­wi­ste, jak zdają się być. Bada­nia tere­nowe to dla etno­loga chleb powsze­dni. Nawet typ „gabi­ne­towy” ma z nimi do czy­nie­nia. Wpraw­dzie nie może on dostrzec rysów twa­rzy infor­ma­to­rów, prze­czy­tać mowy ciała, tym nie­mniej ma przed sobą spi­sane przez etno­gra­ficz­nych cze­lad­ni­ków wywiady i przy­wie­zione (cza­sem krzy­czące) arte­fakty, foto­gra­fie czy zare­je­stro­wane filmy. Jako przed­sta­wi­ciel etno­lo­gicz­nej fra­te­rii, choć o nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­nym cha­rak­te­rze, bo ni „gabi­ne­towy” ni rasowy, arche­ty­powy badacz, tra­fi­łem na egzo­tyczną dla mnie zie­mię Pusz­czy Zielonej…

…

Czy­taj całość »

Wurst, kebab i Sobieski pod Wiedniem

Imbiss „Sobie­ski”, fot. J. Drozda

Wzgó­rze Kah­len­berg, u któ­rego stóp leży Wie­deń, jest jed­nym z wielu znaj­du­ją­cych się poza gra­ni­cami naszego kraju miejsc patrio­tycz­nego kultu Pola­ków. W 1683 roku, w słyn­nej bitwie pol­skie woj­ska pod wodzą Jana Sobie­skiego, sta­no­wiące główną siłę koali­cji anty­tu­rec­kiej, powstrzy­mały pod­bój Europy przez woj­ska wezyra Kara Mustafy. Ta spek­ta­ku­larna wik­to­ria mili­tarna nie tylko zakoń­czyła osmań­ską eks­pan­sję, ale dopro­wa­dziła też do powsta­nia Świę­tej Ligi – przy­mie­rza kato­lic­kich państw, wystę­pu­ją­cych prze­ciw Impe­rium Osmań­skiemu. Podobne soju­sze zawie­rano już wcze­śniej, ale i póź­niej, nie tylko prze­ciw Tur­kom i Tata­rom, ale rów­nież ewan­ge­li­kom, czy nawet kato­lic­kim pań­stwom, któ­rym nie po dro­dze było z poli­tyką papieży. Ta tra­dy­cja znaj­duje pewną kon­ty­nu­ację w dzi­siej­szych „przy­mier­zach stra­chu” kon­stru­owa­nych przez peł­nych obaw przed isla­mem poli­ty­ków i akty­wi­stów. Choć dziś nie cho­dzi już o rosz­cze­nia tery­to­rialne, reto­ryka prze­ciw­ni­ków obec­no­ści islamu w Euro­pie zdaje się odwo­ły­wać do tego rodzaju zagro­że­nia – „obcy” chcą prze­jąć „nasze tery­to­rium”, tu rozu­miane nie jako obszar geo­gra­ficzny, lecz prze­strzeń kulturową.

…

Czy­taj całość »

… i po żałobie

Fot. B. Robotycki

Minęły już dwa mie­siące od tra­gicz­nego wypadku samo­lotu, w któ­rym zgi­nęło wielu naj­wyż­szych pol­skich urzęd­ni­ków pań­stwo­wych. Powoli zapo­mi­namy o tra­ge­dii, albo już o niej zapo­mnie­li­śmy. Eks­cy­tu­jemy się teraz innymi wyda­rze­niami, dla któ­rych „smo­leń­ski dra­mat” jest — szczę­śli­wie — coraz mniej widocz­nym tłem. Jed­nakże powróćmy jesz­cze na moment do tam­tych chwil…

.….….….….….….……

…

Czy­taj całość »

Myślenie antropologiczne, zawiła polityka i bycie sobą

Gior­gio Agam­ben (fot. Hen­drik Speck)

Czy mówie­nie o opo­rze, przed­sta­wia­nie inte­lek­tu­al­nego lub tylko emo­cjo­nal­nego uza­sad­nie­nia dla sprze­ciwu jest już czę­ścią prak­tyki nie­zgody, czy tylko jej zapo­wie­dzią, anon­sem, który trak­to­wać można cał­kiem pobłaż­li­wie? Cóż, wszystko zależy od tego, jak sil­nie nasz wywód może na bie­żąco oddzia­ły­wać na sze­roko rozu­miane otoczenie,  czy może infe­ko­wać wyobraź­nię innych.

…

Czy­taj całość »

Obalamy system!

Dawno dawno temu Woj­tek Bel­lon śpie­wał piosenkę:

Poślę dziew­czy­nie torbę poma­rańcz:
Nie­chaj ich wiel­kie kuli­ste głowy
W jej drob­nych dło­niach rado­śnie tań­czą
Taniec ogni­ście pomarańczowy.

Pio­senka ta przez człon­ków Wol­nej Grupy Buko­winy nie­for­mal­nie była nazy­wana „Pio­senką o pośle”.  Tak oto nie­winne poma­rań­cze zostały wcią­gnięte w wielki świat polityki.

.
…

Czy­taj całość »