Karpaccy gospodarze: demony i wilki (część I)

Transylwania, fot. Michał Kruszona

Kiedy zamieszkujący tereny dzisiejszej Rumunii Dakowie ubierali wilcze skóry, udając się do karpackich lasów, aby odbyć męską inicjację na wojownika i myśliwego, wiara w wilkołactwo była  oczywistością. Przez rok spędzony w samotności, nie mogąc zostać przez nikogo zauważonymi, żyli młodzi ludzie z grabieży, stając się mężczyznami. Jedli wszystko, co w niegościnnych górskich ostępach wpadło im w ręce. Bywało, że było to ludzkie mięso. Osiągali stan furii – wojownika, gotowego na wszystko w walce o przetrwanie własne i swojego plemienia.
Przeczytaj Całość »

Budowniczowie bukowińskich monastyrów

Monastyr w Suczawicy, fot. Artur Grzybowski

Przypuszczam, że większości osób zainteresowanych Rumunią znana jest legenda o mistrzu Manole, budowniczym cerkwi w Curtea de Argeş. Nie jest to jedyna legenda o budowniczych mo­nastyrów i cerkwi. Praktycznie z każdą znaczniejszą budowlą jest związana opowieść, zwykle koń­cząca się śmiercią lub okaleczeniem mistrza budowlanego lub malarza fresków. Na Bukowinie zna­na jest opowieść bez tragicznego końca, lecz z problemem odpowiedniej zapłaty za pracę i co cie­kawsze bez morału.

Przeczytaj Całość »

Ukryte skarby rumuńskiego zbójnika Giwnicza

Skały Singera, fot. Wojciech Krysiński

Wśród żywych do dziś podań na Bukowinie szczegól­ną rolę odgrywają opowieści o skar­bach. Złoto, pieniądze i klejnoty najczęściej bywają ukryte w niedostępnych miejscach, są zakopane lub zatopio­ne. Bardzo często skarby zakopywane były przez zbójców.

legendy bukowińskie

W większości wersji o zakopanych skarbach, szczególnie o złocie, są one po­wiązane z ogniem, ze szczególnym jego rodzajem. Często usłyszeć można zatem, że „ w górach musi być skrzynia ze złotem, bo pokazują się tam ogniki. Ludzie mówią, że trzeba tam iść jak będzie nów i odkopać skrzynię…”. W miejscowych opowiadaniach przewija się także motyw niedostępności zło­tych skarbów za sprawą strzegących ich mocy. W opowieściach tych często zjawia się również dzidko, który w tym przypadku występuje jako strażnik ukrytych skarbów. Aby móc wydostać za­kopane skarby, trzeba było spełnić określone warunki, przede wszystkim odwołujące się do warto­ści natury moralnej. Wydobyte, jeżeli się to już udało, skarby z reguły okazywały się nadal nieosią­galne, gdyż należały do innego świata. Najczęściej też zachłanność ludzka w opowieściach tych su­rowo była karana.

Przeczytaj Całość »

W muzeum już straszy

Zaczęło się. W piątek, 3 kwietnia o godz. 18.00 w gmachu Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie została otwarta wystawa o złowieszczo brzmiącym tytule „Wampiry, strzygi i spółka”, która przyjechała do Warszawy z rumuńskiego Muzeum Wsi Banackiej w Timiszoarze. Jako wolontariusze współpracujący z muzeum postanowiliśmy zdać relację z wernisażu.

Prof. Otilia Hedesan (w środku) opowiada zebranym o strzygach; fot.Jacek Sielski

Przeczytaj Całość »

“Jak rozpoznać wampira?”- I spotkanie z cyklu “Sposób na Wampira: Poradnik Etnograficzny” – 7 kwietnia, g. 18.00

Otwarcie wystawy “Wampiry, strzygi i spółka” będzie miało miejsce dziś wieczorem w naszym muzeum.  Kim są wampiry? Gdzie możemy spotkać  strzygi? O jakiej spółce mowa?  Aby usystematyzować swoją wiedzę bądź zaradzić niewiedzy o istotach demonicznych, zapraszamy na pierwsze spotkanie z cyklu “Sposób na wampira: Poradnik Etnograficzny”. Dr Zuzanna Grębecka z Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego opowie o tym, jak naukowcy rozpoznają wampiry, kim są one w kulturze tradycyjnej, jaką postać przybierają w literaturze, sztuce i filmie. Podczas spotkania poruszony zostanie kluczowy temat : Wampir czy nie? Czyli jak odróżnić wampira od innych istot demonicznych?

Dr Zuzanna Grębecka

Sposób na wampira: Poradnik Etnograficzny

“Jak rozpoznać wampira?”

7 kwietnia 2009 (wtorek), g. 18.00

kolejne spotkania:

5 maja, g. 18.00 – Jak nie stać się wampirem?

2 czerwca, g. 18.00 – Jak bronić się przed wampirami?

Spotkania będą się rozpoczynały od krótkiego oprowadzania po wystawie “Wampiry, strzygi i spółka”

WSTĘP WOLNY!

Wojciech Krysiński w radiu “Euro”

Wojciech Krysiński – autor przewodnika “Uroki Bukowiny. Polacy na Bukowinie” – był dzisiaj gościem Kuby Kukli w radiu “Euro”. Wywiad można usłyszeć i zobaczyć w Zobacz, Co Słychać. Na spotkanie z Panem Krysińskim zapraszamy do Państwowego Muzeum Etnograficznego 29 kwietnia (“Zagadkowe rumuńskie monastyry”) i 6 maja (“Polacy na Bukowinie – Pojana Mikuli, czyli niezwykła wieś”).