Na marginesie wystawy „Stroje ludowe w Polsce”

Fot. J. Maj­cher, www.folkstar.pl

Kul­tura nosze­nia stroju odświęt­nego ode­szła wraz z ludźmi, któ­rzy go wytwa­rzali i przy­wdzie­wali. Ory­gi­nalny ubiór wiej­ski prze­trwał jedy­nie w kolek­cjach muze­al­nych i pry­wat­nych. W kilku regio­nach Pol­ski, przede wszyst­kim w regio­nie opo­czyń­skim, w Łowic­kiem, na Kur­piach, ele­menty lub kom­plety histo­rycz­nego stroju można jesz­cze spo­tkać w domach kon­ser­wa­tyw­nych gospo­dyń. Wbrew mnie­ma­niom nie­któ­rych etno­lo­gów żyją jesz­cze kobiety (nie są to twór­czy­nie ludowe, ani człon­ki­nie zespo­łów), które prze­cho­wują strój, wie­dzą jak go „nosić” i z drwiną przy­glą­dają się młod­szym sąsiad­kom, które tak się obłu­cyły na pro­ce­sje, że nie wia­domo co to… Ta rudy­men­tarna wie­dza, będąca echem norm este­tycz­nych, mają­cych korze­nie w minio­nej kul­tu­rze wsi, jest już nikomu nie­po­trzebna, zresztą za chwilę nie zro­zu­miemy jej prze­kazu. Bab­cie zamilkną, a ostat­nie corne zapa­ski pujdo do trumny.  Jedy­nymi oso­bami, potra­fią­cymi kom­ple­to­wać i kom­po­no­wać strój ludowy, zostaną zapewne muze­al­nicy i histo­rycy stro­jów. Tylko że rekon­struk­cji nie pod­le­gają war­to­ści, uczu­cia i emo­cje, które two­rzyły jego kontekst.

…

Czy­taj całość »

Etno-animacje!

Pre­zen­tu­jemy efekty warsz­ta­tów filmu ani­mo­wa­nego, które nie­dawno odbyły się w naszym muzeum.
Pod­czas zajęć oglą­da­li­śmy muze­alne wystawy, two­rzy­li­śmy wła­sne, alter­na­tywne kolek­cje folk­loru,
pozna­wa­li­śmy tech­niki filmu ani­mo­wa­nego i histo­rie ludo­wych wyci­na­nek,
by w końcu połą­czyć te wszyst­kie doświad­cze­nia w akcie oży­wia­nia łowic­kich kodr.

Chińska wycinanka Jian Zhi

Warsz­taty PME, fot. E. Krzyczkowska-Roman

W dniach 18–19.09.2010 odbyły się w muzeum warsz­taty wyci­nanki chiń­skiej pro­wa­dzone przez Martę Durko – absol­wentkę sino­lo­gii UW, która spę­dziła dwa lata w Chi­nach kon­ty­nen­tal­nych oraz pół roku na Taj­wa­nie, ucząc się mię­dzy innymi sztuki wyci­nanki. Na warsz­ta­tach zazna­jo­mi­li­śmy się krótko z histo­rią wyci­nanki oraz pozna­li­śmy różne wzory i tech­niki cię­cia kolo­ro­wych papie­rów i bibułek.

…

Czy­taj całość »

Wycinanka w PRL-u

Frag­ment kodry X Zjazd PZPR 1986, fot. PME

Nie­dawno prze­glą­da­łam wyci­nanki, które powstały w cza­sach PRL-u i przy­szło mi na myśl stare rosyj­skie porze­ka­dło: „I śmieszno, i straszno.” Trzeba przy­znać, że wyci­nan­karki pode­szły do tematu z dużym entu­zja­zmem i nie­prze­cięt­nym zaan­ga­żo­wa­niem. Por­trety Sta­lina, obrazy Pałacu Kul­tury i Nauki czy zjazd PZPR wyko­nane w tech­nice wyci­nanki, wywo­łują dziś uśmiech zmie­szany z kon­ster­na­cją. Sztuka, która powsta­wała w komu­ni­stycz­nej Pol­sce, miała być „naro­dowa w for­mie i socja­li­styczna w tre­ści”, a kul­tura ludowa stała się w tam­tym okre­sie głów­nym orę­żem w pro­mo­wa­niu i wdra­ża­niu ide­olo­gicz­nych haseł i postu­la­tów PRL-u.

…

Czy­taj całość »

Wycinanka etno-graficzna

fot. E. Krzyczkowska-Roman

Po wielu latach pere­gry­na­cji w wir­tu­al­nym i men­tal­nym świe­cie Dale­kiego Wschodu „prze­pro­wa­dzi­łam się” ponow­nie do Pol­ski. Od stycz­nia 2010 roku pochło­nął mnie cał­ko­wi­cie temat tra­dy­cyj­nej wyci­nanki ludo­wej. Nasze muzeum posiada naj­więk­szy zbiór wyci­na­nek w Pol­sce. W skład kolek­cji wcho­dzą wyci­nanki ze wszyst­kich regio­nów zaj­mu­ją­cych się tra­dy­cyj­nym wyci­nan­kar­stwem w Pol­sce. Ponadto  w muzeum znaj­dują się wyci­nanki chiń­skie, mek­sy­kań­skie i indonezyjskie.

…

Czy­taj całość »

Skanseny.net

skanseny.net

Wywiad z Anną Czy­żew­ską pre­ze­ską Sto­wa­rzy­sze­nia „Pra­cow­nia Etno­gra­ficzna”, koor­dy­na­torką projektu„Polskie skan­seny w inter­ne­cie”.
Wywiad prze­pro­wa­dziła Agata Pietrzyk

A.P.: Jak naro­dził się pomysł na pro­jekt?
A.C.: Pomysł na stronę „skanseny.net” naro­dził się jesie­nią 2008 roku. Wyni­kał przede wszyst­kim z braku strony inter­ne­to­wej, która pre­zen­to­wa­łaby wszyst­kie muzea na wol­nym powie­trzu. Mam tu na myśli oczy­wi­ście naj­więk­sze muzea w Pol­sce, ale także liczne ini­cja­tywy spo­łeczne i pry­watne, które pre­zen­to­wane byłyby w spo­sób cie­kawy, spójny, a zara­zem też mery­to­ryczny oraz uży­teczny. Chcie­li­śmy stwo­rzyć stronę, która zawie­ra­łaby cie­kawe opisy muzeów, takie które zachę­cają do wizyty, uży­teczne i jasno przed­sta­wione infor­ma­cje prak­tyczne, oraz zdję­cia, które posia­da­łyby mery­to­ryczne opisy. Na stro­nach inter­ne­to­wych bra­ko­wało nam też „TEGO CZEGOŚ”.
…

Czy­taj całość »

A jednak kwitnie — parę słów o teatrze ludowym

„Bal­lada o Alwerni”, TL Tra­dy­cja z Okle­śnej, fot. K. Matuszewska

W tym tek­ście pra­gnę­ła­bym napi­sać co nieco o teatrze, który trak­to­wany jest przez media na tyle po maco­szemu, że można mieć poważne wąt­pli­wo­ści nie tylko co do jego kwit­nie­nia, ale nawet co do wege­ta­cji. Nie­słusz­nie. Teatr wiejski/ludowy/amatorski — jakby go nie nazy­wać — bo o nim będzie tu mowa, czuje się cał­kiem nieźle.

20 i 21 marca w Czar­nym Dunajcu odbyły się Prze­pa­trzo­winy Teatrów Regio­nal­nych Mało­pol­ski. Jest to pierw­szy etap eli­mi­na­cji do kon­kursu o wyż­szej ran­dze — Regio­nal­nych Sej­mi­ków Wiej­skich Zespo­łów Teatral­nych, któ­rych w Pol­sce jest pięć, a ich zwień­cze­niem jest ogól­no­pol­ski Mię­dzy­wo­je­wódzki Sej­mik, w któ­rym biorą udział zwy­cięzcy z poprzed­niego etapu.

…

Czy­taj całość »

Po Tuwie

Sza­man, fot. A. Pietrzyk.

Zakoń­czy­li­śmy Dni Repu­bliki Tuwy w Pań­stwo­wym Muzeum Etno­gra­ficz­nym. Za nami trzy dni pełne egzo­tyki. Egzo­tyki, która ma różne obli­cza… Tuwa jest bowiem kra­jem, który poka­zał, że ma swoją tra­dy­cję i głę­bo­kie kul­tu­rowe korze­nie, że ma swoją histo­rię (histo­rię rosyj­skich wpły­wów i oddzia­ły­wań), a w końcu, że ma swoją teraź­niej­szość (tury­styczne atrak­cje i pomysł na to, jak je sprze­dać). W efek­cie mie­li­śmy obok sie­bie gro­ma­dzące pasjo­na­tów warsz­taty śpiewu gar­dło­wego, gro­ma­dzące ekipy tele­wi­zyjne występy sza­ma­nów oraz gro­ma­dzące tłumy kon­certy połą­czone z poka­zami mody w takt muzyki disco. Wszystko to daje do myśle­nia, ale ów nad­miar wra­żeń  para­dok­sal­nie pozo­sta­wia ogromny poznaw­czy niedosyt…

…

Czy­taj całość »

O polskich Świętach Grudniowych słów kilka

Za parę dni Święta Bożego Naro­dze­nia. Z tej oka­zji wypa­da­łoby napi­sać jakiś tekst świą­teczny w duchu, wspo­mnieć o tra­dy­cjach zwią­za­nych z tymi dniami, ale jak to zro­bić, żeby nie popaść w banał?

Drzewo Życia, uni­wer­salny sym­bol osi kosmicz­nej tu na świą­tyni w Laosie fot. ze strony http://www.flickr.com/, autor k1llYRid0ls

Co roku zwie­dza­jący muzeum etno­gra­ficzne mogą uczest­ni­czyć w świą­tecz­nym kier­ma­szu, oglą­dają bożo­na­ro­dze­niowe szopki, słu­chają kon­cer­tów z ludo­wymi kolę­dami,  a w tygo­dni­kach opi­nio­twór­czych poja­wiają się eseje, które ana­li­zują doświad­cze­nie świąt we wszyst­kich moż­li­wych aspek­tach – od uty­ski­wa­nia na kon­sump­cjo­nizm po szkice teo­lo­giczne. Tele­wi­zja publiczna emi­tuje pro­gramy reli­gijne i doku­men­talne  w cało­ści poświę­cone tema­tyce świątecznej.

Nie­ła­two zna­leźć zja­wi­sko,  które wkrótce nie zosta­nie upu­blicz­nione przez media i  przed­sta­wione na wyż­szym pozio­mie mery­to­rycz­nym, niż zezwala na to forma blo­go­wej notatki.
Zapro­po­nuję Wam więc pewną alter­na­tywę dla dys­kursu świą­tecz­nego, nie odcho­dząc przy tym zbyt daleko od naszej rodzi­mej (?) tra­dy­cji. Tekst będzie o Pola­kach, któ­rzy odwo­łują się w te dni do innych, nie­ka­to­lic­kich wymia­rów naszej tożsamości.

…

Czy­taj całość »

Bardziej niż tradycję kocham dobry seks

fot. Ewa Wołkanowska

Moja mama czę­sto powta­rza, że pierw­szą rze­czą, na którą zwraca uwagę po wej­ściu do czy­je­goś pokoju, są szafy.  A dokład­nie to, co ludzie trzy­mają na nich ( z nadzieją, ze da się to upchnąć tak, że gość tego nie zauważy). Na mojej biu­ro­wej sza­fie w muzeum leży cała sterta kar­tek – takich, co to szkoda było wyrzu­cić, bo jesz­cze do cze­goś mogą się przy­dać. Takich, które mogłyby tam leżeć jesz­cze przez dobrych parę lat i za każ­dym razem robiąc porządki, prze­ko­ny­wa­ła­bym sie­bie w duchu, że jesz­cze „do cze­goś mogą się przy­dać”. Nie­śmier­telne kartki! Się­gnę­łam po pierw­szą. Wid­niał na niej napis „Bar­dziej niż tra­dy­cję kocham dobry seks”.

…

Czy­taj całość »