Wampiry, strzygi i spółka

WYSTAWA

4 kwietnia – 28 czerwca 2009, Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie

Dla niektórych śmierć nie oznacza rozstania ze światem doczesnym. Zbieg niefortunnych okoliczności może sprawić, że zmarły powstaje z grobu, nawiedza żywych, sieje śmierć. Wystawa „Wampiry, strzygi i spółka” to etnograficzna opowieść o ludowych metodach przeciwdziałania upiorom, zabezpieczających wspólnotę żyjących przed negatywnym wpływem zmarłych. Wystawa wprowadza w świat rumuńskich wierzeń i praktyk związanych ze śmiercią i życiem pozagrobowym. Odsłania przestrzeń groźną, która pozwala się jednak ujarzmić dzięki umiejętnemu działaniu człowieka. Tę wyjątkową opowieść tworzą rekwizyty używane w rytuałach, odnotowane w terenie historie, fotografie oraz nagrania filmowe autentycznych praktyk pogrzebowych.

WYDARZENIA TOWARZYSZĄCE (wstęp wolny)

Pytania dotyczące wydarzeń prosimy kierować do organizatorów: Działu Etnografii Polski i Europy [etnowampiry@ethnomuseum.pl] lub do Zespołu Edukacji Dorosłych – Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie.

pobierz ulotkę (pdf)

1. Przygody z dreszczykiem – gry fabularne w Muzeum (RPG)

Mistrzowie gry: Bartosz Chilicki, Maciej Kowalski, Maciej Mularski, Łukasz Czerski i inni, zapraszają na gry fabularne w niesamowitej „Przestrzeni spotkań z wampirami” w naszym Muzeum. Zabiorą graczy na spotkanie z mroczną tajemnicą, do której jedynym kluczem jest wyobraźnia. Zgłoszenia i dokładny terminarz spotkań na stronach Stowarzyszenia Avangarda.
• kwiecień, maj, czerwiec (soboty i niedziele)

2. Sposób na wampira – poradnik etnograficzny

Zuzanna Grębecka z Instytutu Kultury Polskiej UW opowie o ludowych receptach gwarantujących ochronę przed wampirami i innymi złymi duchami. Spotkania będą rozpoczynały się od krótkiego oprowadzania po wystawie.

• 7 kwietnia, g. 18.00 Jak rozpoznać wampira?
• 5 maja, g. 18.00 Jak nie stać się wampirem?
• 2 czerwca, g. 18.00 Jak bronić się przed wampirami?

Śledź informacje o cyklu spotkań na naszym blogu>>>

3. W zaświatach Muzeum – Fabularna gra na żywo (LARP)

BRAK WOLNYCH MIEJSC (dodano 8.04.2009)

Gra w przestrzeniach ogromnego budynku Muzeum. Zapraszamy zarówno indywidualnych graczy, jak i kilkuosobowe zespoły do udziału w przygodzie z wampirami, rumuńskimi obrzędami i tajemniczymi zakamarkami Muzeum. Osoby zainteresowane udziałem w grze prosimy o przesłanie maila zatytułowanego “LARP” na adres: etnowampiry@ethnomuseum.pl. W treści maila prosimy wpisać imię i nazwisko oraz  swój wiek.
• 18 kwietnia, g. 12.00-17.00

Śledź informacje o LARP-pie na naszym blogu>>>

4. Palcem po mapie – Rumunia

• Michał Kruszona – historyk, antropolog kultury, nauczyciel, dziennikarz. Dużo wędruje, robi zdjęcia, od czasu do czasu szuka diabła w Rumunii.

20 kwietnia, g. 18.00 „Rumunia. Podróże w poszukiwaniu diabła” – promocja książki.

Śledź informacje o spotkaniu z Michałem Kruszoną na naszym blogu>>>

• Wojciech Krysiński – włóczykij zafascynowany Rumunią. Wyznacza trasy piesze na Bukowinie, wydaje mapy, pisze książki, opowiada niesamowite historie.

29 kwietnia, g. 18.00 Zagadkowe rumuńskie monastyry.
6 maja, g. 18.00 Polacy na Bukowinie – Pojana Mikuli czyli niezwykła wieś.

Rok w Pojanie. Wpływ sił wampirycznych i mitologicznych na życie codzienne mieszkańców. Mieszanka tradycji, wierzeń i przepływów międzykulturowych. Czy i Ty umiałbyś tak żyć?

W trakcie spotkania – projekcja filmu „Gdzie są nasi?”, reż. K. Kubiak, 30 min.  Jest to “film o odkrywaniu, nazywaniu i pracy nad własną tożsamością narodową i etniczną. Piłka nożna staje się tutaj świetnym pretekstem, aby ukazać próbę radzenia sobie z podwójną tożsamością. Tu naprawdę trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie – gdzie są nasi – kim oni są, a także kim jestem ja sam i moja rodzina?” Więcej o filmach K. Kubiaka >>>

Śledź informacje o spotkaniach z Wojciechem Krysińskim na naszym blogu>>>

• Iwona Kołodziejska-Degórska – biolożka i etnolożka, badaczka terenowa, która wiele tygodni spędziła w Rumunii, rozmawiając o wierzeniach, roślinach, czarach i kłopotliwych sąsiadach.

20 maja, g. 18.00 Magiczne, święte, nienazwane – opowieść o rumuńskich roślinach i związanych z nimi tradycjach.
3 czerwca, g. 18.00 Tu leży moja teściowa. Gdyby żyła rok dłużej, leżałbym tutaj ja – o Wesołym Cmentarzu we wsi Săpânţa.

Są miejsca, gdzie nie mówi się źle o zmarłych, a na ich życiowe błędy spuszcza zasłonę milczenia.  Tam, nawet jeśli za życia wytykają cię palcami i ze zgorszeniem potrząsają głowami, można liczyć na to, że dobrze będą o tobie mówili po śmierci, a przynajmniej, że na nagrobku nie wypiszą ci życiowych błędów. Umierając w Săpânţa nie masz tego komfortu. Tam pół żartem pół serio, ale kontrola społeczna trwa nawet po śmierci. Jeśli zapiłeś się na śmierć, na nagrobku na pewno będziesz miał portret z butelką i zjadliwy wierszyk o częstym zaglądaniu do kieliszka. Nie ma co liczyć na enigmatyczne „zmarł śmiercią tragiczną, Panie świeć nad jego duszą”. Niebieskie, drewniane nagrobki w tej niewielkiej miejscowości w Maramureş są wesołe i smutne zarazem, bez ogródek, choć z lekkością i dowcipem opowiadają o życiu i śmierci mieszkańców wioski.

5. Uwaga Wampir – Fabularna Gra Terenowa (nabór uczestników zakończony!)

Niewyjaśnione zniknięcia w Muzeum Etnograficznym. W związku z wystawą „Wampiry Strzygi i spółka” pojawiło się wiele kontrowersji i niewyjaśnionych pytań. Mianowicie, zaginął jeden z pracowników oraz pokaźnych rozmiarów eksponat. Oficjalnie mówi się, że ów pracownik jest na zwolnieniu lekarskim, a zaginięcie eksponatu to jakaś plotka. Wśród pracowników jednak krążą różne wątpliwości i podejrzenia. Zaczęło się już od samego transportu, który okazał się niezwykle trudny wobec niespotykanego pecha jaki mu towarzyszył. Wiele problemów przysporzyła niekompletna dokumentacja, błędy katalogowe oraz brak opisów przy niektórych eksponatach. Ponoć w tym zamieszaniu, miałaby być świetnie opisana acz zawierająca nieco inny niż w katalogu pakunek skrzynia. Mówi się, że wewnątrz znajdowały się zwłoki mężczyzny, w stanie pozbawionym jakichkolwiek procesów gnilnych. Z pracownikiem, który odkrył eksponat, nie ma kontaktu… Jeśli jesteś zainteresowany, wyjaśnieniem zagadki wejdź na: http://www.puenta.org.pl/
• 26 kwietnia, g. 17.00-20.00

6. Wieczory filmowe

Kino w Muzeum, a w nim seanse filmowe z wampirami w roli głównej. Gratka dla wielbicieli horrorów, mocnych wrażeń i dobrego kina.

• 9 maja, g. 17.00-23.30 Seans z wampirem

17.00 – „Nosferatu: wampir”, reż. W. Herzog, 1979 r., Niemcy/Francja, 106 min.
19.15 – „Vampire Hunter D: Żądza krwi”, reż. Y. Kawajiri, 2001 r., Japonia/Hongkong/USA, 102 min.
21.00 – „Znak wampira”, reż. T. Browning, 1935 r. USA, 57 min.
22.00 – „Cień wampira”, reż. E.E. Merhige, 2000 r., Luksemburg/USA/Wlk. Brytania, 92 min.

• 10 maja, 16.00-21.00 Seans z wampirzycą

16.00 – „Lubię nietoperze”, reż. G. Warchoł, 1985 r., Polska, 76 min.
17.30 – „Nadja”, reż. M. Almereyda, 1994 r., USA, 93 min.
19.15 – „Pozwól mi wejść”, reż. T. Alfredson, 2008 r., Szwecja, 114 min.

7. (Ob)sesja demonologiczna

Sesja naukowa, podczas której o wampirach podyskutują antropolodzy, folkloryści, znawcy literatury i filmu.
• 23 maja, g. 14.00-19.00

CZĘŚĆ I: W szponach wampira: Postacie demoniczne w kulturze dawniej i dziś
Uczestnicy panelu: prof. dr hab. Piotr Kowalski (UJ), dr Zuzanna Grębecka (UW), Adam Podgórski, Barbara Podgórska (autorzy „Wielkiej Księgi Demonów Polskich”).

CZĘŚĆ II: Wyssany z popkultury: Motyw wampira w literaturze, filmie i komiksie
Uczestnicy panelu: prof. dr hab. Jerzy Szyłak (UG), dr Katarzyna Kaczor (UG), dr Krystyna Walc (UR), dr Zbigniew Wałaszewski (APS). Prowadzenie: red. Maciej Parowski („Czas Fantastyki”, „Nowa Fantastyka”).

8. Koncert zespołu „Kwartet wiejski” (Alicja i Jacek Hałasowie, Ewa i Robert Wasilewscy)

Muzycy zabiorą nas w podróż przez Karpaty, Rumunię aż po Bałkany. Zagrają m.in. na lirze korbowej, drumli, cymbałach, kavalu i telence.
• 23 maja, g. 19.00

9. Straszne opowieści – Studnia „O”

Opowieści z różnych stron świata o diabłach, wampirach, strachach, z wykorzystaniem mrocznych, nieznanych wątków z baśni Andersena. Występują: Jarek Kaczmarek, Małgorzata Litwinowicz, Beata Frankowska. Bezpłatne wejściówki do odbioru w kasie Muzeum od wtorku poprzedzającego kolejne spotkania.
• 24 maja, g. 15.00
• 30 maja, g. 15.00
• 7 czerwca, g. 15.00 /spotkanie tłumaczone na język migowy/

10. Witajcie w strrrasznej bajce – warsztaty dla dzieci i rodziców

W przystępny i atrakcyjny sposób przybliżymy zagadnienia demonologii ludowej. Zapoznamy dzieci z typologią upiorów, ich zwyczajami, miejscami, w których przebywały. W programie: strrraszne historie, wywiad z wampirem, oswajanie strachu, gry, zabawy i warsztaty plastyczne. Bezpłatne wejściówki do odbioru w kasie Muzeum od wtorku poprzedzającego spotkanie.
• 30 maja g. 11.00-13.00

11. Wizerunek wampirów i innych demonów okiem twórców fantastyki

Jednodniowe seminarium z udziałem polskich pisarzy. Wśród zaproszonych gości Jacek Piekara, Witold Jabłoński, Rafał Dębski. W programie indywidualne odczyty oraz panel dyskusyjny. Zapraszamy do zapoznania się z poglądami literatów na temat zjawisk niezwykłych, z którymi zetknęli się w trakcie poszukiwań materiałów do powieści.
• 6 czerwca g. 11.00