Podczas 114. posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęto rezolucję „Correct the Map: Rebalancing global cartographic representation and promoting equitable representation of the world’s regions, particularly Africa”. Dokument, zainicjowany przez Republikę Togijską w imieniu Grupy Afrykańskiej przy wsparciu państw Unii Afrykańskiej oraz Bahamów, formalnie rekomenduje odejście od powszechnego stosowania XVI-wiecznego odwzorowania Gerarda Merkatora i zastąpienie go siatkami wiernopowierzchniowymi, ze szczególnym wskazaniem na projekcję Equal Earth z 2018 roku.
Decyzja Zgromadzenia Ogólnego ONZ stanowi istotny punkt odniesienia dla działań podejmowanych w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie. Od czasu zainaugurowanego w 2025 roku programu „Wbrew stereotypom” nasza instytucja mierzy się z utrwalonymi w kulturze polskiej i europejskiej kliszami dotyczącymi postrzegania Afryki. Praca kuratorska nad wystawą współczesnej fotografii „Afrotopie”, autokrytyczną ekspozycją „Wybielanie” oraz interwencjami wprowadzanymi na wystawie stałej „Afrykańskie wyprawy, azjatyckie drogi” unaoczniła, jak głęboko wyobrażenia społeczne są zdominowane przez wizualne matryce ukształtowane w epoce nowożytnego imperializmu.
Podczas warsztatów towarzyszących temu programowi wystawienniczemu, osoby uczestniczące wspólnie dekonstruowały zniekształcenia siatki Merkatora. Doświadczenie warsztatowe ujawniło, że drastyczne zmniejszenie powierzchni kontynentu afrykańskiego nie było jedynie techniczną konsekwencją wynikająca z potrzeb nawigacji morskiej, lecz narzędziem, które przez stulecia legitymizowało hierarchizację kultur. Sposób kadrowania świata, wykreślania granic i rozmieszczania mas lądowych bezpośrednio wpływa na to, komu w powszechnej świadomości przypisuje się centralne miejsce w historii, a kogo spycha na tzw. peryferie.
Dyplomatyczny sukces Republiki Togijskiej na forum międzynarodowym ma dla zespołu PME charakter bezpośredni i osobisty. Z Lomé pochodzi artystka wizualna i kuratorka Malaika Nabila, która wraz z Amy Muhoro i Witkiem Orskim przygotowała wystawę „Afrotopie”. Jej kuratorski wkład w przełamywanie zewnętrznego, egzotyzującego spojrzenia na Afrykę łączy mikroskalę muzealnych interwencji w Warszawie z globalną debatą o sprawiedliwość poznawczą.
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie włącza się w upowszechnianie założeń rezolucji ONZ, kontynuując krytyczną rewizję własnych zbiorów i narracji. Rozwijane programy edukacyjne i ekspozycyjne mają na celu rozbrajanie jednostronnych schematów, budowanie wrażliwości na polityczność obrazów oraz tworzenie otwartej przestrzeni dla wielogłosu, wolnego od kolonialnych uprzedzeń.
Mapa: Tom Patterson, Equal Earth, domena publiczna.
