Projekt „Glina. Praktyki ceramiczne i sprawczość” kontynuuje działania Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie związane z ceramiką.
W ubiegłym roku realizowaliśmy projekt GLINA LAB, który połączył światy tradycyjnej i eksperymentalnej ceramiki, czerpiąc z dziedzictwa najważniejszych ośrodków garncarskich w Polsce. W ramach współpracy z ceramikami, badaczkami i specjalistkami ds. dostępności stworzyliśmy ceramiczne obiekty, które stały się punktem wyjścia do refleksji nad haptycznym wymiarem poznania w praktyce rzemieślniczej oraz nad możliwościami przekładu języka wizualnego na dotykowy.
Tym razem do współpracy zaprosiliśmy młodzież, a głównym tematem projektu jest sprawczość – możliwość podejmowania decyzji, rozwijania własnych pomysłów i obserwowania, jak wpływają one na przebieg oraz rezultat pracy.
Punktem wyjścia jest glina rozumiana jednocześnie jako zasób środowiskowy i materiał twórczy. Praca ceramiczna pozwala bezpośrednio doświadczać jej właściwości, ale także ograniczeń. Glina nie jest materiałem w pełni przewidywalnym. Na ostateczny kształt obiektu wpływają decyzje osoby tworzącej, ale również wilgotność, proces suszenia, temperatura wypału, skład szkliwa i reakcje zachodzące w piecu. Kolor, faktura czy forma mogą po wypale różnić się od zakładanych. Ta nieprzewidywalność nie ogranicza sprawczości, lecz pozwala rozumieć ją jako umiejętność podejmowania decyzji, reagowania na zmianę i pracy z konsekwencjami własnych wyborów.
W ramach projektu odbędzie się 12 warsztatów ceramicznych dla młodzieży, realizowanych w pracowniach PME oraz w przestrzeni wystawy „Glina, spiek, forma”. Osoby uczestniczące w działaniach przejdą przez kolejne etapy procesu ceramicznego: od opracowania koncepcji i poznania możliwości materiału, przez formowanie i szkliwienie, po wypał i przygotowanie ekspozycji. Powstające prace będą odnosiły się do problematyki zasobów środowiskowych oraz sposobów ich wykorzystywania i przetwarzania.
Warsztaty zostaną podzielone na cztery etapy. Każdy z nich zakończy się prezentacją wykonanych obiektów w przestrzeni wystawy. Cztery rotacyjne odsłony pozwolą na bieżąco pokazywać rezultaty pracy uczestników i zestawiać je z muzealną kolekcją ceramiki. Dzięki temu wystawa stanie się również miejscem prezentacji współczesnych praktyk pracy z materiałem. Uczestnicząca w projekcie młodzież będzie miała okazję nie tylko stworzyć własne obiekty, ale też zdecydować o formie ich prezentacji, podejmując decyzje o charakterze kuratorskim. Zadanie to w odróżnieniu od samodzielnego tworzenia z gliny będzie wymagało pracy grupowej i wspólnego podejmowania decyzji.
Projekt obejmuje także przeprowadzenie 15 spotkań dla grup szkolnych, połączonych z krótkimi działaniami warsztatowymi. Ich tematem będzie glina jako zasób środowiskowy, materiał kulturowy i podstawa praktyk rzemieślniczych, a także związki między materiałem, pracą, technologią i procesem wytwarzania.
Działania będą realizowane od września do grudnia 2026 roku. Projekt wykorzystuje praktykę ceramiczną jako narzędzie rozwijania sprawczości: od sformułowania własnego pomysłu, przez pracę z materiałem i konieczność reagowania na nieprzewidziane efekty, po publiczną prezentację rezultatów.
