Tekst towarzyszy wystawie „Wybielanie”
PL
Ikegobo (termin pochodzi z języka edo), czyli „ołtarz dłoni” lub „ołtarz poświęcony dłoni”, wykonany w Królestwie Beninu przed 1897 rokiem. Pochodzi z kolekcji Muzeum Etnologicznego w Berlinie, z zakupu od Bey&Co., niemieckiej firmy, która wkroczyła do Beninu natychmiast po brytyjskim ataku w 1897 roku i handlowała między innymi brązami zrabowanymi z pałacu królewskiego. Ołtarz pozostawał w Berlinie conajmniej do 1919 roku, a do Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie trafił po 1945 roku ze składnicy muzealnej w Bożkowie, w ramach tzw. przekazów powojennych dóbr kultury i dzieł sztuki z ziem zachodnich. Prawdopodobna wydaje się hipoteza, że został on przekazany do Breslau w ramach współpracy niemieckich instytucji muzealnych i naukowych. Wymaga ona jednak dalszych badań.
Ikegobo należy do tzw. „brązów z Beninu”, obiektów wykonywanych dla dworu królewskiego od XV do końca XIX wieku, z różnych stopów metali, techniką na wosk tracony. Ołtarz dłoni jest związany z kultem dłoni, którą mieszkańcy Beninu uważali za symbol władzy i bogactwa. Wysoko cenili zdolność jednostki do osiągania sukcesów dzięki własnym działaniom, umiejętnościom i talentom, a ich źródła upatrywali przede wszystkim w zręczności manualnej. Kult dłoni praktykowany był od czasów Oby Ewuare (XV w.), uważanego za jednego z najważniejszych władców Beninu, który przyczynił się do gospodarczego, politycznego i kulturalnego rozwoju państwa. Ikegobo symbolizował osiągnięcia osoby, dla której został wykonany. Mógł być wykonany z mosiądzu, drewna lub gliny, a jego wielkość, materiał i złożoność reliefów odzwierciedlały status jego właściciela. Nie wiemy, do kogo należał ołtarz z kolekcji naszego Muzeum, ale poza władcą Królestwa Beninu, Oba, tylko królowa matka i wysoki rangą wojownik mieli prawo do posiadania ołtarza wykonanego z metalu.
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie prowadzi dalsze badania dotyczące pochodzenia obiektu. Zgłosiło fakt jego posiadania do „Digital Benin”, międzynarodowego projektu, w ramach którego powstaje inwentarz online i ustalana jest proweniencja brązów z Beninu rozproszonych w kolekcjach na całym świecie.
ENG
Ikegobo, a term coming from the Edo language signifying either “hand altar” or “altar of the Hand,” were produced in the Kingdom of Benin before 1897. The altar comes from the collection of the Ethnological Museum of Berlin and was purchased from Bey & Co.. This German company entered Benin immediately after the British attack in 1897 and traded, among other items, the Benin bronzes plundered from the Royal Palace. The altar remained in Berlin until at least 1919. It was transferred to the State Museum of Ethnography in Warsaw in 1945 from the Museum Storehouse in Bożków after 1945, as part of the so-called post-war handover of cultural and artistic property from the Recovered Territories. According to the most probable hypothesis, it arrived at Breslau as part of a cooperation between German museal and scientific institutions. However, this requires further research.
Ikegobo belong to the so-called “Benin Bronzes,” objects produced for the royal court from the 15th to the end of the 19th century, crafted from various metal alloys using the lost-wax casting method. The altar to the Hand is connected to the cult of the hand, which the Beninese people considered a symbol of power and wealth. They valued highly an individual’s capacity to achieve success through their own actions, skills, and talents – the roots of these qualities were sought in manual dexterity. The cult of the hand was practised since the time of Oba Ewuare (15th century), considered one of the most important rulers of Benin, who contributed significantly to the country’s economic, political, and cultural development. Ikegobo symbolised the achievements of the person for whom they were produced. It could have been made from brass, wood, or clay, and its size, material and relief intricacy reflected the status of its owner. We do not know to whom the altar from our Museum’s collection belonged, but barring Oba, the ruler of the Kingdom of Benin, only the queen mother and high-ranking officials were allowed to possess an altar made of metal.
The State Museum of Ethnography in Warsaw is conducting further research regarding the provenance of the object. Its possession has been reported to “Digital Benin,” an international project aimed at compiling an online inventory and establishing the provenance of Benin Bronzes scattered in collections worldwide.
