Bezpłatne 
Spotkanie będzie refleksją nad dziedzictwem i współczesną obecnością Łemków/Rusinów w kulturze europejskiej. W debacie wezmą udział: Oksana Graban-Lichtańska, Natalia Małecka Nowak, Lidia Stefanowska, Jerzy Starzyński i Michał Szymko. Wydarzenie poprowadzi dr hab. Piotr Majewski.
Prosimy o pobranie bezpłatnego biletu.
Dostępność
W razie pytań prosimy o kontakt (od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00): dostepnosc@ethnomuseum.pl, tel. 512 940 167.
Spotkanie będzie poświęcone zagadnieniom związanym z ochroną dziedzictwa oraz współczesną obecnością Łemków/Rusinów w europejskim obiegu kultury. Zastanowimy się, jak osoby artystyczne rusińskiego pochodzenia są odbierane poza swoim lokalnym kontekstem oraz z jakimi trudnościami się mierzą.
Ważnym wątkiem będzie również sytuacja współczesnej kultury łemkowskiej w warunkach migracji i rozproszenia, a także kwestie tożsamości i jej reprezentacji w przestrzeni publicznej. Poruszona zostanie także problematyka pamięci zbiorowej i traumy pokoleniowej po Akcji „Wisła” oraz jej wpływu na współczesną tożsamość i sztukę. Debata podejmie również pytanie o rolę nowoczesnych form artystycznych w wyrażaniu i reinterpretowaniu łemkowskiego dziedzictwa.
Osoby debatujące
Oksana Graban-Lichtańska – działaczka, inicjatorka i koordynatorka projektów społeczno-kulturalnych; przedstawicielka współczesnej literatury łemkowskiej, autorka wierszy, bajek, piosenek oraz opowiadań osadzonych w realiach Łemkowszczyzny; tłumaczka, autorka m.in. przekładu “Pippi Långstrump” Astrid Lindgren na język łemkowski; dziennikarka, twórczyni audycji w Radiu Lemko oraz filmów w Lemko TV; lektorka głosowa w łemkowskich bajkach animowanych oraz audiobookach m.in. autorskich opowiadaniach w języku łemkowskim pt. “Wyszeptane”; edukatorka, współtwórczyni czasopisma dla dzieci “Lemkoland”, rozmówek “Porozmawiajmy po łemkowsku”, prowadzi zajęcia języka łemkowskiego online oraz projekt edukacyjny Faj po swomu w mediach społecznościowych.
Natalia Małecka Nowak (ur. 1987) – związana z sektorem kultury i mediów mniejszościowych. Od 2014 roku działa w Stowarzyszeniu „Ruska Bursa” w Gorlicach, od 2020 roku jako przewodnicząca zarządu. Współtworzy rusińskie media, przede wszystkim łemkowskie radio i portal LEM.FM. Autorka publikacji prasowych, m.in. w czasopismach „Besida” (Krynica, Stowarzyszenia Łemków) oraz „NN infoRusyn” (Preszów, Rusińska Obroda na Słowacji). Członkini zespołu opracowującego Kontekstualny słownik języka łemkowskiego (pod red. dr hab. Oleny Duć-Fajfer, prof. UJ). Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Lidia Stefanowska jest profesorem Uniwersytetu Warszawskiego na Wydziale Lingwistyki Stosowanej. Jej badania dotyczą komparatystki literackiej oraz szeroko pojętej kultury i sztuki Europy Środkowej XX i XXI wieku. Jest również pomysłodawczynią modelu działania Kolekcji Sztuki PKO Banku Polskiego oraz organizatorką działań na rzecz promocji polskiej sztuki współczesnej, m.in. plenerów i wystaw dla studentów szkół artystycznych.
Jerzy Starzyński (ur. 1967, w Legnicy). Łemko. Historyk, animator kultury, badacz, dokumentalista, choreograf, działacz społeczny. Założyciel Łemkowskiego Zespołu Pieśni i Tańca „Kyczera” (1991); pomysłodawca i dyrektor Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego „Świat pod Kyczerą”. Twórca Łemkowskiej Biblioteki i Łemkowskiego Archiwum w Legnicy (w tym jednego z największych archiwów historii mówionej Łemków). Założyciel i redaktor naczelny Rocznika „Caryna”, poświęconego historii, kulturze, językowi, literaturze i sztuce Łemków. Autor i wydawca wielu książek, w tym opracowań źródłowych o strojach łemkowskich i trzytomowego wydawnictwa „Preselyly nas musowo. Listy Łemków z lat 1947-1948”. Organizator wystaw, konferencji naukowych i warsztatów poświęconych historii i kulturze Łemków. Badacz i wykładowca folkloru tanecznego Łemków; autor układów tanecznych dla zespołów folklorystycznych z Polski, Ukrainy, Litwy, Wielkiej Brytanii i USA. Badacz i popularyzator kultury mniejszości narodowych i etnicznych w regionie legnickim; organizator Legnickich Festiwali Kultur „Kto siedzi na miedzi(-y)?”. Nagrodzony: nagrodą Fundacji Popierania Niezależnej Kultury Polskiej POLCUL z Sydney, Nagrodą Marszałka Województwa Dolnośląskiego, Nagrodą Miasta Legnicy, Nagrodą „Śląskie Niebo”, Nagrodą „Nikifora” (za zasługi dla kultury łemkowskiej). Odznaczony m. in. Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Medalem Zasłużony dla Kultury „Gloria Artis” oraz tytułem „Zasłużony Działacz Kultury i Sztuki Ukrainy.
Michał Szymko – doktor nauk humanistycznych, absolwent historii sztuki, ukrainistyki i dokumentalistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Specjalizuje się w badaniach nad sztuką łemkowską/ rusińską, zarówno w wymiarze naukowym, jak i popularyzatorskim. Kurator pierwszej wystawy współczesnej sztuki łemkowskiej „Przestrzeń zewnętrzna i wewnętrzna. Obrazy Łemkowszczyzny w sztuce współczesnej” w Etnocentrum Ziemi Krośnieńskiej. Współtwórca Forum Przyszłości Kultury, laureat grantu Santander Universidades dla wybitnych doktorantów (2021), autor ponad 20 artykułów poświęconych sztuce i kulturze łemkowskiej/ rusińskiej. Autor rozprawy doktorskiej poświęconej problematyce tożsamości w łemkowskiej sztuce współczesnej. Od dekady związany z warszawskimi instytucjami kultury, m.in. Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Teatrem Powszechnym oraz Teatrem Garnizon Sztuki, obecnie wykładowca akademicki na Uniwersytecie Warszawskim. Posiada bogate doświadczenie w badaniach naukowych i stażach zagranicznych na uczelniach związanych z badaniami nad Rusinami, takich jak: Uniwersytet w Toronto (Kanada, pod kierunkiem prof. Paula Roberta Magocsiego), Uniwersytet w Nowym Sadzie (Serbia), Uniwersytet w Preszowie (Słowacja) oraz Uniwersytet Karola w Pradze (Czechy).
dr hab. Piotr Majewski – kulturoznawca i socjolog, profesor nadzwyczajny na Wydziale Nauk Humanistycznych Uniwersytetu SWPS. Jego zainteresowania naukowe obejmują antropologię oporu, studia nad pamięcią zbiorową, ideologiczne wymiary kultury popularnej oraz problematykę etniczności i nacjonalizmu. Publikuje artykuły w czasopismach „Identities”, „British Journal of Sociology of Education”, „History & Memory”, „Memory Studies”, czy „Nations and Nationalism”. Jest autorem książek (Re)konstrukcje narodu: odwieczna Macedonia powstaje w XXI wieku (WN Katedra, 2013), Rap w służbie narodu (Scholar, 2021) oraz współautorem Teaching History, Celebrating Nationalism. School History Education in Poland (Routledge, 2022) i The Memory Politics of the Cursed Soldiers in Poland (Routledge, 2024).
