Oprowadzanie tematyczne po wystawie „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich” będzie poświęcone tożsamości kulturowej zakorzenionej w geografii Karpat, doświadczeniu domu i folklorze.
Aby wziąć udział w oprowadzaniu, należy zakupić bilet obejmujący oprowadzanie oraz zwiedzanie wystaw. Do wyboru są następujące warianty:
- Oprowadzanie „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich” + zwiedzanie wszystkich wystaw
- Oprowadzanie + zwiedzanie wystawy „Formy obecności. Sztuka Łemków/Rusinów Karpackich”
Bilety będą dostępne w sprzedaży tydzień przed wydarzeniem.
Dostępność
W razie pytań prosimy o kontakt (od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00): dostepnosc@ethnomuseum.pl, tel. 512 940 167.
O wydarzeniu
Podczas oprowadzania kuratorskiego przyjrzymy się części wystawy poświęconej symbolicznemu krajobrazowi kultury łemkowskiej/rusińskiej. Góry, las, cerkiew i dom tworzą tu szczególną geografię znaczeń – przestrzeń, w której splatają się pamięć, duchowość i doświadczenie wspólnoty.
Szczególnego znaczenia nabiera w tym kontekście motyw domu, rozumianego szerzej niż jako przestrzeń prywatna. Chyża staje się miejscem zakorzenienia i trwania, punktem odniesienia zarówno dla indywidualnej biografii, jak i dla tożsamości całej wspólnoty. W obliczu doświadczeń przymusowych migracji, wysiedleń oraz długotrwałego wykorzenienia dom zyskuje nowy wymiar – staje się przestrzenią odbudowy więzi społecznych, językowych i kulturowych. Jednocześnie przybiera znaczenie metaforyczne, utożsamiany jest z Karpatami, górską przyrodą i lasami, które same tworzą swoisty pejzaż ojczyzny.
To doświadczenie przenika nostalgia. Kolejne pokolenia Łemków/Rusinów Karpackich żyjących w diasporze odczuwają skutki przerwanej transmisji tożsamości. W tym sensie powrót do natury – zarówno realny, jak i wyobrażony – staje się symbolicznym powrotem do domu. Istotnym obszarem refleksji twórców prezentowanych dzieł jest folklor łemkowski/rusiński, obejmujący zarówno materialne, jak i niematerialne aspekty kultury: stroje, muzykę, obrzędy oraz sceny z życia codziennego.
Podczas oprowadzania przyjrzymy się pracom artystów, które ukazują różne aspekty życia Łemków/Rusinów Karpackich – od codziennych chwil pracy i spotkań po rytuały i praktyki zakorzenione w folklorze. Te wizualne i performatywne świadectwa codzienności stanowią cenne źródło do analizy życia wspólnotowego, relacji międzyludzkich oraz mechanizmów podtrzymywania tożsamości kulturowej. Publiczność zostaje zaproszona do podróży przez górskie krajobrazy i kulturowe przestrzenie Karpat, w której fundamentalną rolę odgrywa gościnność – rozumiana nie tylko jako gest otwartości i zaproszenia do poznania, lecz także jako impuls do wspólnego uczestnictwa i współodczuwania.
Prowadzenie
Michał Szymko – doktor nauk humanistycznych, absolwent historii sztuki, ukrainistyki i dokumentalistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Specjalizuje się w badaniach nad sztuką łemkowską/ rusińską, zarówno w wymiarze naukowym, jak i popularyzatorskim. Kurator pierwszej wystawy współczesnej sztuki łemkowskiej „Przestrzeń zewnętrzna i wewnętrzna. Obrazy Łemkowszczyzny w sztuce współczesnej” w Etnocentrum Ziemi Krośnieńskiej. Współtwórca Forum Przyszłości Kultury, laureat grantu Santander Universidades dla wybitnych doktorantów (2021), autor ponad 20 artykułów poświęconych sztuce i kulturze łemkowskiej/ rusińskiej. Autor rozprawy doktorskiej poświęconej problematyce tożsamości w łemkowskiej sztuce współczesnej. Od dekady związany z warszawskimi instytucjami kultury, m.in. Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Teatrem Powszechnym oraz Teatrem Garnizon Sztuki, obecnie wykładowca akademicki na Uniwersytecie Warszawskim. Posiada bogate doświadczenie w badaniach naukowych i stażach zagranicznych na uczelniach związanych z badaniami nad Rusinami, takich jak: Uniwersytet w Toronto (Kanada, pod kierunkiem prof. Paula Roberta Magocsiego), Uniwersytet w Nowym Sadzie (Serbia), Uniwersytet w Preszowie (Słowacja) oraz Uniwersytet Karola w Pradze (Czechy).
