Bezpłatne 
Zapraszamy na konferencję „Muzea dla sprawiedliwości społecznej. Edukacja w centrum uwagi”.
Dwudniowe spotkanie jest adresowane do edukatorów i edukatorek muzealnych. Stanowi forum wymiany doświadczeń, prezentacji dobrych praktyk oraz dyskusji nad konkretnymi strategiami i narzędziami, które można wdrażać w codziennej pracy edukacyjnej.
16 lutego, 9:00-17:15
17 lutego, 9:00-17:15
Dziękujemy za ogromne zainteresowanie konferencją. Informujemy, że limit miejsc został wyczerpany, a rejestracja została zakończona.
Nie zdążyliście zarejestrować się na konferencję? Spokojnie – nie wszystko stracone! Na naszym kanale YouTube będziecie mogli śledzić transmisję na żywo z obu dni wydarzenia:
Dostępność
Wydarzenie tłumaczone na Polski Język Migowy.
Więcej informacji dla osób z różnymi potrzebami: dostepnosc@ethnomuseum.pl; tel. 512 940 167 (możliwość wysłania SMS). Prosimy o kontakt telefoniczny od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00.
O wydarzeniu
Konferencja skupia się na roli edukacji muzealnej w promowaniu równości, inkluzywności i sprawiedliwości społecznej. W obliczu rosnących nierówności, potrzeby dekolonizacji narracji muzealnych oraz wyzwań związanych z dostępnością, technologią i kryzysem klimatycznym, wydarzenie tworzy przestrzeń do refleksji nad społeczną funkcją muzeów.
Główne tematy konferencji obejmują:
- Dekolonizację muzeów i narracji wystawienniczych
- Inkluzywność i dostępność w działaniach edukacyjnych
- Rolę edukatora jako aktora zmiany społecznej
- Edukację antydyskryminacyjną
- Współtworzenie programów z grupami marginalizowanymi
- Wykorzystanie technologii i mediów w edukacji muzealnej
- Sprawiedliwość klimatyczną i ekologiczne wyzwania w muzeach
Plan konferencji
DZIEŃ 2 – 17.02
9:00–10:30 – Warsztaty (więcej informacji niżej)
10:30–11:00 – Przerwa kawowa
11:00–12:15 – PANEL I
DOSTĘPNOŚĆ
Justyna Zieniuk – Dostępne PME w praktyce
Gabriela Lalak – Skansen dostępny. Przykłady rozwiązań zapewniających dostępność dla osób ze szczególnymi potrzebami w Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie
Katarzyna Zielińska – Rola spotkań fokusowych z osobami z niepełnosprawnościami i seniorami w projektach badawczych na przykładzie „Atlasu niematerialnego dziedzictwa Krakowa – etap I” w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa
Barbara Tichy – „Sztuka dla wnuka” – międzypokoleniowe współtworzenie w muzeum
12:15–13:30 – PANEL II
EDUKACJA ANTYDYSKRYMINACYJNA
dr Paulina Długosz – Muzea jako laboratoria zmian społecznych XXI wieku
Julia Chimiak, Dagmara Mańka-Wizor – Edukacja dla służb – czy to zadanie dla muzeum?
Alicja Ososińska – Historia i pamięć jako narzędzie antydyskryminacyjne w edukacji muzealnej
13:30–14:30 – Przerwa lunchowa
14:30–15:45 – PANEL III
MUZEUM JAKO PRZESTRZEŃ PARTYCYPACJI
Zofia Zaccaria – „Łazienki w zachwycie” – proces współtworzenia wystawy jako praktyka inkluzywnego muzeum
Przemysław Kuryło – Muzeum dostępne. Programy współpracy z nauczycielami i uczniami w szczecińskim Muzeum Techniki i Komunikacji
Kamil Stasiak, Katarzyna Garus – O potrzebie nadania rangi działań społecznościowych w muzeach. Przypadek Centrum Działań Społecznościowych Muzeum Krakowa
15:45–16:45 – Wykłady keynote
I wykład
Wykład tłumaczony w j. angielskim. Na miejscu będzie dostępne tłumaczenie na j. polski.
This study examines the art education model of Istanbul Modern within the broader museum ecosystem of Istanbul. Given the limited number of art museums in the city, alongside its dense population and substantial student demographic, the provision of free art education assumes critical significance. Istanbul Modern adopts a participatory pedagogical framework that repositions the visitor from a passive spectator to an active agent in the learning process. Within this framework, artworks are approached not merely as objects of display but as pedagogical instruments that cultivate critical thinking, creativity, and cultural awareness.
The museum’s Education and Social Projects Department develops inclusive programs that promote lifelong learning across diverse age groups, ranging from early childhood to adulthood, including individuals with special needs. Interdisciplinary and technology-oriented initiatives—such as STEAM-based programs and artist-led workshops—situate art in dialogue with science, sustainability, and contemporary modes of production. In particular, the sustainability-driven practices implemented under the Eco Art Lab seek to foster environmental awareness through artistic production processes that prioritize the use of existing materials rather than the acquisition of new resources.
Long-term initiatives targeting young women and emerging artists further demonstrate the museum’s commitment to social inclusion and professional development. Collectively, these innovative educational models reaffirm the significance of the museum–community nexus. The transformative impact of museum education on collective creativity is becoming increasingly evident. Contemporary museums, often conceptualized through frameworks of inclusivity, accessibility, and sustainability, are equally defined by their dynamism and capacity to adapt in response to evolving societal needs.
Melda Tütüncüoğlu works as a manager in the Education and Social Projects Department at Istanbul Museum of Modern Art. She completed her undergraduate studies in History and holds a master’s degree in Art History. Adopting an interdisciplinary approach to deepen her professional expertise, Tütüncüoğlu also graduated from the departments of Social Work and Child Development during her professional career. Her work focuses on museum-based art education, inclusive and accessible learning models, art programs for children and young people, lifelong learning, and socially impactful projects.
II wykład
Król jest nagi – o ekologii i pracy emocjonalnej w kulturze oraz community care jako walce o sprawiedliwsze jutro
W obliczu kryzysu klimatycznego, narastających nierówności oraz wypalenia osób pracujących w sektorze kultury coraz wyraźniej widać, że dotychczasowy model funkcjonowania instytucji nie jest już możliwy do utrzymania. Kultura – jedna z ostatnich przestrzeni, w których nie redukujemy człowieka do roli konsumenta – staje dziś przed wyzwaniem nazwania niewygodnych prawd: o wyzysku, przemęczeniu, ukrytej pracy emocjonalnej i ekologicznych kosztach własnych działań, a także o poleganiu m.in. na promocji realizowanej za pośrednictwem nieetycznych platform technologicznych gigantów. Król jest nagi – i nie możemy już udawać, że tego nie widzimy.
Wystąpienie podejmuje refleksję nad rolą muzeów i instytucji kultury jako przestrzeni edukacji na rzecz sprawiedliwości środowiskowej, społecznej, cyfrowej i relacyjnej. Łącząc perspektywę ekologii oraz community care, wykład stawia pytanie o to, jak praktyki troski – o ludzi, relacje i środowisko – mogą stać się formą realnego oporu wobec logiki eksploatacji i nieustannego wzrostu, powszechnego zmęczenia oraz nadużywania mediów społecznościowych. Szczególna uwaga zostanie poświęcona roli osób edukatorskich jako facylitatorek i facylitatorów zmian: pracujących na styku wiedzy, emocji i odpowiedzialności, często niewidzialnych i nieodpowiednio wynagradzanych, a jednocześnie kluczowych dla nawiązywania dialogu pomiędzy instytucją a publicznością oraz lokalną społecznością.
Wystąpienie zaprosi do spojrzenia na instytucje kultury, a w szczególności muzea, nie tylko jako miejsca upowszechniania dziedzictwa kulturowego, lecz także jako laboratoria sprawiedliwszych praktyk – zaczynających się od dzielenia się odpowiedzialnością i troską, unikania źle rozumianego rozwoju i wzrostu za wszelką cenę oraz odchodzenia od nieprzemyślanego stosowania korporacyjnych praktyk zarządczych.
Joanna Tabaka – ekoedukatorka specjalizująca się w ograniczaniu negatywnego wpływu instytucji i działań kulturalnych na środowisko oraz we wzmacnianiu kompetencji ekoedukacyjnych osób pracujących i uczestniczących w kulturze. Od 2014 roku aktywna trenerka i ekspertka wspierająca rozwój kadr kultury m.in. w obszarach budowania publiczności, promocji, projektów dla osób 60+ oraz wdrażania programów wolontariackich. Poprowadziła ponad 300 warsztatów, spotkań i debat dla domów kultury, bibliotek, teatrów i muzeów w całej Polsce. Podwójna stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2016, 2020). Autorka licznych artykułów oraz pierwszej w Polsce publikacji poświęconej ekologizacji instytucji kultury – „Zielona Instytucja Kultury. O stawaniu się miejscem kultury przyjaznym naturze”.
Czynna wolontariuszka ogrodu społecznego „Kołogródek” przy Wolskim Centrum Kultury w Warszawie oraz miłośniczka całorocznej jazdy na rowerze.
Więcej: joannatabaka.pl
16:45–17:15 – Zakończenie konferencji
Po zakończeniu drugiego dnia konferencji, osoby chętne będą mogły wziąć udział w oprowadzaniu po wystawie.
Warsztaty
Warsztaty w trakcie konferencji
- Zapisy na warsztaty odbędą się w trakcie rejestracji przed rozpoczęciem konferencji.
- Kto pierwszy, ten lepszy – liczba miejsc jest ograniczona w każdym warsztacie.
- W ciągu dwóch dni konferencji każda osoba uczestnicząca może zapisać się na dwa różne warsztaty.
Tematy warsztatów:
- Dekolonizacja narracji
Warsztat „Dekolonizacja narracji” to zaproszenie do uważnego przyjrzenia się opowieściom, które towarzyszyły nam od dzieciństwa – od szkolnych lektur i podręczników, przez media i narracje podróżnicze, po język organizacji pomocowych. Wspólnie przyjrzymy się, jak kolonialne i eurocentryczne schematy myślenia wciąż kształtują nasze wyobrażenia o Afryce, Azji, Bliskim Wschodzie czy Ameryce Południowej.
Podczas spotkania przeanalizujemy stereotypy takie jak „egzotyczny”, „orientalny”, „biedny, ale szczęśliwy” czy „szlachetny dzikus” – pokażemy je jako elementy narracyjnego matrixa, niewidzialnej struktury, która nieświadomie porządkuje świat w kategoriach „my” i „oni”. Będziemy badać te schematy w tekstach kultury, materiałach edukacyjnych i przekazach medialnych, a także poszukiwać dla nich alternatywnych perspektyw.
Osoba prowadząca: Alicja Kosińska – edukatorka, prezeska Fundacji Go’n’Act, członkini sieci edukatorskiej Polskiej Akcji Humanitarnej. Kulturoznawczyni specjalizująca się w stosunkach międzykulturowych Azji i Afryki, pasjonatka edukacji globalnej i praw dziecka. Realizowała projekty Fundacji Go’n’Act, m.in. „Etycznie o podróżach. Jak sprawiedliwie opowiadać o świecie?” oraz „Akcja Dekolonizacja – jak historia wpływa na teraźniejszość”.
- W sieci AI
Warsztat „W sieci AI” zaprasza do zakwestionowania popularnego przekonania, że sztuczna inteligencja jest neutralna, obiektywna i „uniwersalna”. Spotkanie pokaże, jak nowe technologie są osadzone w konkretnych relacjach władzy, nierównościach i globalnych współzależnościach. Porozmawiamy o tym, kto projektuje algorytmy, na czyjej wiedzy są trenowane i kto ponosi koszty ich rozwoju – społecznie, środowiskowo i ekonomicznie.
Przyjrzymy się także niewidzialnym zapleczom AI: pracy ludzi z Globalnego Południa, wydobyciu surowców, energochłonnej infrastrukturze oraz danym, które nie są neutralne, lecz nasycone uprzedzeniami, a nawet kolonialnym spojrzeniem. Wspólnie zastanowimy się, w jaki sposób sztuczna inteligencja może reprodukować dawne hierarchie – rasowe, kulturowe i ekonomiczne – oraz jak wygląda dekolonizacja AI: oddawanie głosu pomijanym perspektywom, krytyka dominujących narracji technologicznych i budowanie bardziej sprawiedliwych modeli rozwoju.
Osoba prowadząca: Anna Owsiany – edukatorka, trenerka i artystka. Specjalizuje się w edukacji poprzez sztukę, edukacji demokratycznej oraz tematach związanych z inkluzywnością, antydyskryminacją i edukacją globalną. Autorka materiałów edukacyjnych w projekcie „Akcja Dekolonizacja – zasoby władzy” Fundacji Go’n’Act. Prowadzi projekty artystyczne, edukacyjne i społeczne oraz uczy sztuki współczesnej, twórczości i kreatywności w instytucjach kultury.
- Czyje historie opowiadamy? Dekolonialne myślenie w kontekście edukacji muzealnej – od refleksji do praktyki
Warsztat „Czyje historie opowiadamy? Dekolonialne myślenie w kontekście edukacji muzealnej – od refleksji do praktyki” koncentruje się na dekolonialnym myśleniu z dwóch perspektyw: praktyki codziennej pracy edukatora/ki muzealnej oraz doświadczeń zwiedzających. Uczestnicy przyjrzą się narracjom obecnym w muzeach, zarówno historycznym, jak i współczesnym, zastanawiając się: kto mówi, z jakiej pozycji i kogo w tych opowieściach brakuje.
Warsztat ma charakter refleksyjno-praktyczny – uczestnicy pracują na własnych doświadczeniach i przykładach ze swoich instytucji, co pozwala przełamywać hierarchię ekspert/uczestnik i budować działania oparte na partnerstwie, zaufaniu i uznaniu wiedzy doświadczeniowej.
Osoba prowadząca: Arlo Samba Wat – junior menadżerka mediów społecznościowych w Alliance for Black Justice in Poland, koordynuje również organizację eventów. Uczestniczyła w panelach dyskusyjnych poświęconych tematyce dekolonialnej oraz prowadzi edukacyjny podcast „Queerky”, łączący perspektywy tożsamości seksualnej i rasowej. Angażuje się w kampanie społeczne na rzecz równości w Polsce. Prywatnie uczennica produkcji filmowej i telewizyjnej, aktywna w branży kreatywnej.
- Sztuka obecności
Warsztat „Sztuka obecności” zastanawia się nad możliwością projektowania odważnych i transformacyjnych przestrzeni edukacyjnych w instytucjach publicznych. Jak tworzyć miejsca sprzyjające refleksji i budowaniu relacji, które uwrażliwiają społecznie, integrują somatycznie i pozwalają testować alternatywne scenariusze postaw i przekonań?
Warsztat jest zaproszeniem do wspólnego ćwiczenia gestów gościnności i praktyk sojuszniczych w kontekście projektowania programów publicznych i zajęć edukacyjnych.
Osoba prowadząca: Róż Różyński – projektuje procesy twórcze i edukacyjne nastawione na zmianę postaw społecznych oraz przeciwdziałanie wykluczeniom. Kuratoruje, facylituje i produkuje holistyczne przestrzenie zachęcające uczestników do odkrywania własnej mocy i wprowadzania bardziej zrównoważonych sposobów bycia. Współzałożycielka Open Institute – akademii dla artystów i aktywistów z różnych środowisk kulturowych w Polsce, współtwórczyni School of Antiracist Practices. Pracowała m.in. w Generatorze Malta podczas Malta Festival Poznań oraz od dwóch lat w organizacji wspierającej ruchy społeczne Ulex Project.
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie realizuje projekt „Muzea dla sprawiedliwości społecznej – edukacja w centrum uwagi”, finansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Projekt jest częścią Inwestycji A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.
Szczegóły projektu
- Tytuł projektu: Muzea dla sprawiedliwości społecznej – edukacja w centrum uwagi
- Wnioskodawca: Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
- Okres realizacji: 01.09.2025 r. – 28.02.2026 r.
- Źródło finansowania: Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), Sfinansowane przez Unię Europejską – NextGenerationEU
- Wartość projektu (koszt całkowity): 99 910,00 zł
- Kwota wsparcia (grant KPO): 63 840,00 zł
- Wkład własny Wnioskodawcy: 36 070,00 zł
