Bezpłatne 
Zapraszamy na konferencję „Muzea dla sprawiedliwości społecznej. Edukacja w centrum uwagi”.
Dwudniowe spotkanie jest adresowane do edukatorów i edukatorek muzealnych. Stanowi forum wymiany doświadczeń, prezentacji dobrych praktyk oraz dyskusji nad konkretnymi strategiami i narzędziami, które można wdrażać w codziennej pracy edukacyjnej.
16 lutego, 9:00-17:15
17 lutego, 9:00-17:15
Dziękujemy za ogromne zainteresowanie konferencją. Informujemy, że limit miejsc został wyczerpany, a rejestracja została zakończona.
Nie zdążyliście zarejestrować się na konferencję? Spokojnie – nie wszystko stracone! Na naszym kanale YouTube będziecie mogli śledzić transmisję na żywo z obu dni wydarzenia:
Dostępność
Wydarzenie tłumaczone na Polski Język Migowy.
Więcej informacji dla osób z różnymi potrzebami: dostepnosc@ethnomuseum.pl; tel. 512 940 167 (możliwość wysłania SMS). Prosimy o kontakt telefoniczny od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00.
O wydarzeniu
Konferencja skupia się na roli edukacji muzealnej w promowaniu równości, inkluzywności i sprawiedliwości społecznej. W obliczu rosnących nierówności, potrzeby dekolonizacji narracji muzealnych oraz wyzwań związanych z dostępnością, technologią i kryzysem klimatycznym, wydarzenie tworzy przestrzeń do refleksji nad społeczną funkcją muzeów.
Główne tematy konferencji obejmują:
- Dekolonizację muzeów i narracji wystawienniczych
- Inkluzywność i dostępność w działaniach edukacyjnych
- Rolę edukatora jako aktora zmiany społecznej
- Edukację antydyskryminacyjną
- Współtworzenie programów z grupami marginalizowanymi
- Wykorzystanie technologii i mediów w edukacji muzealnej
- Sprawiedliwość klimatyczną i ekologiczne wyzwania w muzeach
Plan konferencji
DZIEŃ 1 – 16.02
8:30–9:00 – Rejestracja osób uczestniczących
9:00–9:30 – Oficjalne rozpoczęcie konferencji
9:30–10:30 – Wykład keynote
Wykład zostanie wygłoszony w j. angielskim. Na miejscu będzie dostępne tłumaczenie na j. polski.
Between Socialist Solidarity and Exoticization: Challenges of Representing Non-European Collections
This presentation examines the complex process of decolonization in Central, Eastern, and South-Eastern European museums, focusing on the case of the Slovene Ethnographic Museum. It argues that these regions occupy an ambivalent historical position, having been simultaneously subjects of imperial oppression and, to some extent, participants in the colonial project. These resulting ambivalences are explored through an analysis of museum narratives concerning non-European peoples and cultures during the Yugoslav era.
The author examines the activities of the Museum of Non-European Cultures in Goričane, a dislocated unit of the Slovene Ethnographic Museum that operated between 1964 and 2001. During this period, the museum played a crucial role in informing the Slovenian public about distant places and peoples through exhibitions, guided tours, lectures, and film screenings. Most significantly, this was achieved through direct collaboration with international students from the Global South. These students were given the opportunity to present their own heritage, allowing visitors to encounter and engage with people from distant lands, often for the first time.
Although these collaborative practices were remarkably advanced for their time, the museum’s programming also mobilized opposing and conflicting discourses rooted in Enlightenment imaginaries. In addition to fostering a strong sense of proximity to the Global South—both by collaborating with international students and by highlighting common ground, such as national liberation movements and the shared principles of the Non-Aligned Movement—the museum simultaneously exoticized non-European cultures as static and “authentic” relics of the past.
Tina Palaić is an anthropologist and Head of the Curatorial Department at the Slovene Ethnographic Museum in Ljubljana. She curates collections related to Slovenian emigrants, ethnic Slovene minorities in neighbouring countries, national minorities, and other ethnic communities in Slovenia. Her research investigates colonial projects and their afterlives from the perspective of the European periphery, as revealed through museum collections.
Tina completed her PhD at the Department of Ethnology and Cultural Anthropology at the University of Ljubljana, where she explored ethnological and museological practices of knowledge production on non-European cultures that emerged in Slovenia, then a republic of the former Yugoslavia, during the Non-Aligned Movement. She has published several scholarly and professional articles and has co-edited a number of volumes and exhibition catalogues. Among her most recent works is the co-edited volume Unearthing Collections: Archives, Time and Ethics (2025), published by UCL Press.
10:30–11:45 – PANEL I
ROLA OSOBY EDUKATORSKIEJ
Natalia Szumska – Edukator jako mediator pamięci – techniki warsztatowe sprzyjające budowaniu poczucia sprawiedliwości podczas mówienia o przeszłości
Marianna Otmianowska – Uwagi i spostrzeżenia wobec praktycznego znaczenia tytułowego centrum edukacji
Blanka Błaszczak-Rozenbaum – Edukacja globalna a edukacja muzealna: jak opowiedzieć na nowo muzeum na podstawie działań edukacyjnych prowadzonych przez organizację pozarządową SALAM LAB – Stowarzyszenie Laboratorium Działań dla Pokoju
11:45–12:15 – Przerwa kawowa
12:15–13:30 – PANEL II
DEKOLONIALNOŚĆ W MUZEUM
Marta Widy-Behiesse – Od dominacji do dialogu. Reprezentacje sztuki arabskiej i afrykańskiej w wybranych europejskich instytucjach kultury
Kevin Wellington Githehu – Who is being shown, who is speaking; Power, Voice and Decolonial Practice in the State Ethnographic Museum in Warsaw
Julia Grudzień – Wbrew stereotypom – muzeum jako przestrzeń włączenia i troski
13:30–14:45 – PANEL III
TECHNOLOGIA I ŚRODOWISKO
Hanna Stacewicz, Filip Płuciennik – Muzeum dla klimatu — współpraca instytucji kultury i organizacji obywatelskich na rzecz sprawiedliwości ekologicznej na przykładzie projektu „Smutna rzeka” prezentowanego w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie
Misza Marke Majcherczyk – Gry jako forma edukacji włączającej
Marek Zambrzycki, Monika Krzencessa – Zwierzęta w narracjach wystawienniczych – wystawa „Fauna”
14:45–15:45 – Przerwa lunchowa
15:45–17:15 – Warsztaty (więcej informacji niżej)
Po zakończeniu pierwszego dnia konferencji, osoby chętne będą mogły wziąć udział w oprowadzaniu po wystawie.
Warsztaty
Warsztaty w trakcie konferencji
- Zapisy na warsztaty odbędą się w trakcie rejestracji przed rozpoczęciem konferencji.
- Kto pierwszy, ten lepszy – liczba miejsc jest ograniczona w każdym warsztacie.
- W ciągu dwóch dni konferencji każda osoba uczestnicząca może zapisać się na dwa różne warsztaty.
Tematy warsztatów:
- Dekolonizacja narracji
Warsztat „Dekolonizacja narracji” to zaproszenie do uważnego przyjrzenia się opowieściom, które towarzyszyły nam od dzieciństwa – od szkolnych lektur i podręczników, przez media i narracje podróżnicze, po język organizacji pomocowych. Wspólnie przyjrzymy się, jak kolonialne i eurocentryczne schematy myślenia wciąż kształtują nasze wyobrażenia o Afryce, Azji, Bliskim Wschodzie czy Ameryce Południowej.
Podczas spotkania przeanalizujemy stereotypy takie jak „egzotyczny”, „orientalny”, „biedny, ale szczęśliwy” czy „szlachetny dzikus” – pokażemy je jako elementy narracyjnego matrixa, niewidzialnej struktury, która nieświadomie porządkuje świat w kategoriach „my” i „oni”. Będziemy badać te schematy w tekstach kultury, materiałach edukacyjnych i przekazach medialnych, a także poszukiwać dla nich alternatywnych perspektyw.
Osoba prowadząca: Alicja Kosińska – edukatorka, prezeska Fundacji Go’n’Act, członkini sieci edukatorskiej Polskiej Akcji Humanitarnej. Kulturoznawczyni specjalizująca się w stosunkach międzykulturowych Azji i Afryki, pasjonatka edukacji globalnej i praw dziecka. Realizowała projekty Fundacji Go’n’Act, m.in. „Etycznie o podróżach. Jak sprawiedliwie opowiadać o świecie?” oraz „Akcja Dekolonizacja – jak historia wpływa na teraźniejszość”.
- W sieci AI
Warsztat „W sieci AI” zaprasza do zakwestionowania popularnego przekonania, że sztuczna inteligencja jest neutralna, obiektywna i „uniwersalna”. Spotkanie pokaże, jak nowe technologie są osadzone w konkretnych relacjach władzy, nierównościach i globalnych współzależnościach. Porozmawiamy o tym, kto projektuje algorytmy, na czyjej wiedzy są trenowane i kto ponosi koszty ich rozwoju – społecznie, środowiskowo i ekonomicznie.
Przyjrzymy się także niewidzialnym zapleczom AI: pracy ludzi z Globalnego Południa, wydobyciu surowców, energochłonnej infrastrukturze oraz danym, które nie są neutralne, lecz nasycone uprzedzeniami, a nawet kolonialnym spojrzeniem. Wspólnie zastanowimy się, w jaki sposób sztuczna inteligencja może reprodukować dawne hierarchie – rasowe, kulturowe i ekonomiczne – oraz jak wygląda dekolonizacja AI: oddawanie głosu pomijanym perspektywom, krytyka dominujących narracji technologicznych i budowanie bardziej sprawiedliwych modeli rozwoju.
Osoba prowadząca: Anna Owsiany – edukatorka, trenerka i artystka. Specjalizuje się w edukacji poprzez sztukę, edukacji demokratycznej oraz tematach związanych z inkluzywnością, antydyskryminacją i edukacją globalną. Autorka materiałów edukacyjnych w projekcie „Akcja Dekolonizacja – zasoby władzy” Fundacji Go’n’Act. Prowadzi projekty artystyczne, edukacyjne i społeczne oraz uczy sztuki współczesnej, twórczości i kreatywności w instytucjach kultury.
- Czyje historie opowiadamy? Dekolonialne myślenie w kontekście edukacji muzealnej – od refleksji do praktyki
Warsztat „Czyje historie opowiadamy? Dekolonialne myślenie w kontekście edukacji muzealnej – od refleksji do praktyki” koncentruje się na dekolonialnym myśleniu z dwóch perspektyw: praktyki codziennej pracy edukatora/ki muzealnej oraz doświadczeń zwiedzających. Uczestnicy przyjrzą się narracjom obecnym w muzeach, zarówno historycznym, jak i współczesnym, zastanawiając się: kto mówi, z jakiej pozycji i kogo w tych opowieściach brakuje.
Warsztat ma charakter refleksyjno-praktyczny – uczestnicy pracują na własnych doświadczeniach i przykładach ze swoich instytucji, co pozwala przełamywać hierarchię ekspert/uczestnik i budować działania oparte na partnerstwie, zaufaniu i uznaniu wiedzy doświadczeniowej.
Osoba prowadząca: Arlo Samba Wat – junior menadżerka mediów społecznościowych w Alliance for Black Justice in Poland, koordynuje również organizację eventów. Uczestniczyła w panelach dyskusyjnych poświęconych tematyce dekolonialnej oraz prowadzi edukacyjny podcast „Queerky”, łączący perspektywy tożsamości seksualnej i rasowej. Angażuje się w kampanie społeczne na rzecz równości w Polsce. Prywatnie uczennica produkcji filmowej i telewizyjnej, aktywna w branży kreatywnej.
- Sztuka obecności
Warsztat „Sztuka obecności” zastanawia się nad możliwością projektowania odważnych i transformacyjnych przestrzeni edukacyjnych w instytucjach publicznych. Jak tworzyć miejsca sprzyjające refleksji i budowaniu relacji, które uwrażliwiają społecznie, integrują somatycznie i pozwalają testować alternatywne scenariusze postaw i przekonań?
Warsztat jest zaproszeniem do wspólnego ćwiczenia gestów gościnności i praktyk sojuszniczych w kontekście projektowania programów publicznych i zajęć edukacyjnych.
Osoba prowadząca: Róż Różyński – projektuje procesy twórcze i edukacyjne nastawione na zmianę postaw społecznych oraz przeciwdziałanie wykluczeniom. Kuratoruje, facylituje i produkuje holistyczne przestrzenie zachęcające uczestników do odkrywania własnej mocy i wprowadzania bardziej zrównoważonych sposobów bycia. Współzałożycielka Open Institute – akademii dla artystów i aktywistów z różnych środowisk kulturowych w Polsce, współtwórczyni School of Antiracist Practices. Pracowała m.in. w Generatorze Malta podczas Malta Festival Poznań oraz od dwóch lat w organizacji wspierającej ruchy społeczne Ulex Project.
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie realizuje projekt „Muzea dla sprawiedliwości społecznej – edukacja w centrum uwagi”, finansowany w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Projekt jest częścią Inwestycji A2.5.1: Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych na rzecz stymulowania ich rozwoju.
Szczegóły projektu
- Tytuł projektu: Muzea dla sprawiedliwości społecznej – edukacja w centrum uwagi
- Wnioskodawca: Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
- Okres realizacji: 01.09.2025 r. – 28.02.2026 r.
- Źródło finansowania: Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO), Sfinansowane przez Unię Europejską – NextGenerationEU
- Wartość projektu (koszt całkowity): 99 910,00 zł
- Kwota wsparcia (grant KPO): 63 840,00 zł
- Wkład własny Wnioskodawcy: 36 070,00 zł
