Jak pozyskiwanie surowców zmieniało świat? Porozmawiamy o kolonialnej przeszłości i jej wpływie na współczesną gospodarkę oraz środowisko. Zastanowimy się też, jak dawne zależności powracają w dobie rozwoju technologicznego.
- Prosimy o pobranie bezpłatnych biletów. Liczba miejsc jest ograniczona.
Muzeum bez barier
(Kliknij, aby dowiedzieć się więcej o dostępności Muzeum).
O wydarzeniu
Bawełna, cukier, srebro i ropa nie były jedynie towarami napędzającymi globalny handel. Ich pozyskiwanie i przetwarzanie wiązało się z powstawaniem systemów kolonialnej dominacji, przemocy i wyzysku, a także z przekształcaniem środowiska i podporządkowywaniem całych społeczności. Pierwsza debata towarzysząca wystawie „Zasoby” będzie poświęcona globalnej historii surowców oraz sieciom zależności, które przez stulecia kształtowały się wokół ich wydobycia, produkcji i wymiany.
Szczególne miejsce w tej historii zajmują plantacje i kopalnie, gdzie splatały się kwestie własności ziemi, kontroli i przepływu kapitału. Plantacja była nie tylko miejscem produkcji, ale także narzędziem kolonialnej władzy. Organizowała przestrzeń, narzucała określone formy pracy i podporządkowywała ludzi oraz środowisko. Jej rozwój opierał się między innymi na pracy przymusowej i niewolniczej. Towary pochodzące z kolonizowanych terytoriów stały się jednym z fundamentów bogactwa europejskich państw.
Rozmowa pozwoli spojrzeć na tak zwany „Nowy Świat” z innej perspektywy. Zamiast traktować go jako peryferie europejskiej historii, przyjrzymy się jego roli w kształtowaniu nowoczesnego świata. Zasoby i praca osób zamieszkujących te tereny, a także eksploatacja tamtejszego środowiska miały istotny wpływ na ten proces. Srebro z Ameryki, cukier i bawełna z plantacji, a później ropa naftowa zmieniały gospodarki, przyspieszały industrializację i wpływały na relacje polityczne.
Ważnym tematem będzie również współczesny ekstraktywizm i jego związki z rozwojem technologicznym. Zastanowimy się, jak rosnące zapotrzebowanie na energię, metale i inne surowce – związane z transformacją technologiczną i cyfrową – wpływa na relacje między krajami i społecznościami. Przyjrzymy się także temu, jak w tych procesach ujawniają się historyczne zależności kolonialne i problemy związane ze sprawiedliwością środowiskową.
Gościnie i goście
dr hab. Katarzyna Dembicz – profesor uczelni, zatrudniona aktualnie w Instytucie Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich Wydziału Neofilologii. Pełnomocniczka Dziekana WN ds. zrównoważonego rozwoju. Geografka i politolożka, z wykształcenia i powołania latynoamerykanistka. Jej dorobek (6 monografii, 13 książek pod redakcją, ponad 60 artykułów naukowych) charakteryzującym się interdyscyplinarnością, głównie ukierunkowanym na obszar Ameryki Środkowej i Kuby, w zakresie rozwoju lokalnego i regionalnego, transformacji społeczno-politycznych i demograficznych. Wielokrotnie była profesorem wizytującym, m.in. na Uniwersytecie Panamskim w 2016 roku, na Uniwersytecie Sorbonne Nouvelle Paris III w 2017 roku oraz na Uniwersytecie w Salamance w 2021 roku. Kierowała grantami finansowanymi przez Narodowe Centrum Nauki oraz uczestniczyła w grantach międzynarodowych finansowanych przez UE. Kierowała grantem naukowym „Discourses and development dilemmas of Central American local societies” finansowanym przez NCN Opus15 (UMO-2018/29/B/HS6/00187) Ostatnia publikacja: Dembicz, K. & Biczyńska, E. (2025). „Megaprojects in Central America. Local Narratives About Development and the Good Life”.
Jakub Rok – pracownik Uniwersytetu Warszawskiego, doktor ekonomii ekologicznej. Prowadzi badania z zakresu sprawiedliwości środowiskowej i ekologii politycznej, zajmuje się popularyzacją dewzrostu. Współtworzy(ł) szereg ruchów oddolnych i organizacji społecznych, w tym Kooperatywę Spożywczą Dobrze, Obóz dla Puszczy oraz Inicjatywę Dzikie Karpaty. Od 2 lat współprowadzi Fundację Huba, która wspiera progresywne ruchy społeczne w Polsce.
Przemysław Wielgosz – dziennikarz, wydawca i kurator. Redaktor naczelny polskiej edycji „Le Monde diplomatique”. W wydawnictwie RM jest redaktorem merytorycznym serii Ludowa Historia Polski. Publikował m.in. w „Wiadomościach Kulturalnych”, „Przekroju”, „Piśmie”, „Dwutygodniku”, „Znaku”, „Guardianie”, „Aspen Review” i „Freitagu”. Jest m.in. autorem książek Opium globalizacji (2004), Witajcie w cięższych czasach (2020) oraz Gry w rasy. Jak kapitalizm dzieli, by rządzić (2021), nominowanej do Nagrody Literackiej „Nike” 2022; redaktorem i współautorem książek Koniec Europy jaką znamy (2013), Dyktatura długu (2016), Realny kapitalizm. Wokół teorii kapitału monopolistycznego (2018), Ekonomie przyszłości (2021).
Maria Wodzińska – doktora nauk humanistycznych, wykładowczyni na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego. W Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie zajmuje się kolekcją Oceanii. W centrum jej zainteresowań badawczych znajdują się biopolityczne i nekropolityczne struktury władzy, a także praktyki forensyczne i związki pomiędzy środowiskiem, ekstraktywizmem i migracją. Członkini zespołu kuratorskiego wystawy „Zasoby”.
Wystawa „Zasoby”
(Kliknij, aby dowiedzieć się więcej o wystawie).
Wydarzenie sfinansowane ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego, organizatora Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie.
