Wszystkie przedmioty mają swój początek w surowcu – wydobytym, wyciętym lub wyhodowanym. Znajdują się w nich ślady procesów, które ukształtowały współczesny świat. Wystawa „Zasoby” skłania do postawienia pytań: kto ma prawo do zasobów, kto na nich zarabia i kto ponosi najwyższe koszty ich pozyskania?
Trudne historie ukryte w obiektach
Co łączy polski piernik odpustowy, tabliczkę kuchenną amerykańskiej gospodyni domowej i kubańską maczetę Fidela Castro? „Zasoby” zestawiają ze sobą obiekty ze wszystkich kolekcji Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Wystawa zrywa z neutralnością przedmiotów, ujawniając ich nieoczywiste, często mroczne oblicza.
Osią tej opowieści jest krytyka ekstraktywizmu jako modelu nieograniczonej eksploatacji zasobów. Ukazuje ona przemoc, wyzysk, nierówności społeczne i degradację środowiska. Zwraca uwagę na uderzającą ciągłość tych zjawisk – od epoki podbojów kolonialnych, przez rewolucje przemysłowe, aż po współczesność.
Alternatywna mapa świata i głosy oporu
Kopalnie, plantacje i szlaki transportowe tworzą złożoną sieć globalnych powiązań. Wystawa proponuje alternatywną wizję kartografii świata – opartej nie na granicach politycznych, lecz na zależnościach ekonomicznych, ekologicznych i społecznych.
„Zasoby” są poświęcone dziesięciu surowcom naturalnym, takim jak kobalt, cukier, jedwab i ropa. Każdemu z nich odpowiada osobna wyspa, na której znajdują się teksty, obiekty, dane, elementy dotykowe oraz nagrania osób działających aktywistycznie i badawczo w miejscach związanych z ich wydobyciem.
Oddanie głosu tym osobom pozwala zwrócić uwagę zarówno na skalę współczesnych kryzysów, jak i na możliwe sposoby radzenia sobie z nimi – współdziałanie, wzajemną troskę i odpowiedzialność za wspólną przyszłość.
Program „Zasoby”
„Zasoby” jest częścią programu wystawienniczego o tym samym tytule, obejmującego także dwie wystawy czasowe: „Wszystko się zmieni” (wystawa plenerowa, 4 czerwca–27 października 2026) oraz „Czyja to ziemia?” (21 listopada 2026–30 maja 2027). Każda z ekspozycji w odmienny sposób podejmuje temat ekstraktywizmu.
Dostępność wystawy
Na wystawie znajdują się:
- treści w języku polskim i angielskim,
- audiodeskrypcja całej ekspozycji i wybranych obiektów w języku polskim i angielskim,
- tyflografiki wybranych obiektów,
- wideoprzewodnik po wystawie oraz informacje w Polskim Języku Migowym,
- informacje w prostym języku,
- miejsca do odpoczynku,
- teksty o odpowiedniej wielkości czcionek, które zapewniają komfort czytania szerokiemu gronu odbiorców.
Wybór treści przełożonych na formy dostępu został dokonany w procesie konsultacji, z uwzględnieniem perspektyw samorzeczniczek i samorzeczników.
Osoby tworzące wystawę
Dyrektorka Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie: dr Magdalena Wróblewska
Koordynacja wystawy: dr Maria Wodzińska
Zespół kuratorski i autorki i autorzy tekstów: Joanna Barczuk, Katarzyna Flis, Agnieszka Grabowska, Agnieszka Kleszcz, Małgorzata Kunecka, Patryk Pawlaczyk, Mariusz Raniszewski, Amudena Rutkowska, dr Marta Skwirowska, dr Maria Wodzińska
Osoby i organizacje rzecznicze i samorzecznicze: Björn Alpermann – Coal Action Network, Piotr Bednarek – Wolne Rzeki, Marta Jagusztyn – Lasy i Obywatele, Chandan Kumar – Indian Sugar Industry Workers Association, Rhea Lopez – India Sand Watch, Luis Alberto Meléndez Guerrero, Patience Mususa – Nordic Africa Institute, dr Emem Okon – Kebetkache Women Development and Resource Center, Daniel Therkelsen, Emmanuel Umpula – AfreWatch, Uzbek Forum for Human Rights
Projekt ekspozycji: Anna Sarnowska, Natalia Wojciechowska
Identyfikacja wizualna, projekt graficzny: Alina Rybacka-Gruszczyńska
Opracowanie mapy: Filip Wesołowski
Tłumaczenie: Bartosz Wójcik
Konserwacja i ruch obiektów: Marcin Burzymowski, Kateryna Havrylenko, Marianna Koźmińska, Anna Wąsek-Głowacka
Program towarzyszący: Justyna Dominiak, Julia Grudzień, Zofia Herman-Templewicz, Joanna Migut, Luxuan Wang
Dostępność: Julianna Chrzanowska, Monika Dubiel, Artur Piwowarski, Emilia Szuchniewicz, Wielozmysły, Justyna Zieniuk
Koordynacja finansowa: Kamila Smakulska-Kurek
Koordynacja procesu: Aleksandra Ochała
Zespół ds. technicznych: Marcin Kiersnowski, Kamila Końska, Piotr Maciukiewicz, Łukasz Malinowski, Monika Roguska, Tomasz Rychter, Zenon Winnicki
PR i komunikacja: Patrycja Chybowska, Łukasz Gackowski, Marta Matysiak, Jakub Nowociński, Przemysław Walczak
Patronaty medialne
Wystawa dofinansowana ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego, organizatora Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie.
