Interwencja na wystawie „Afrykańskie wyprawy, azjatyckie drogi”
Intervention at the exhibition „African Expeditions, Asian Ways” [ENG below]
Margaret Amaka Ohia-Nowak
Odczytać na nowo
Biblioteka tekstów przy wystawie „Afrykańskie wyprawy, azjatyckie drogi” to swego rodzaju współczesne archiwum wiedzy, które podobnie jak wiele innych archiwów „ma w sobie coś ze szczeliny”i – z jednej strony otwiera ścieżki nowych odczytań wystawy, z drugiej odsłania jej pęknięcia. Proponowane w niej pozycje pogłębiają wiedzę o obecności i doświadczeniach osób pochodzenia afrykańskiego i azjatyckiego, o rasizmie, opresji i wykluczeniu, które ich dotykają. Teksty te tworzą zatem szczelinę w przestrzeni wystawy. Zapraszają do nowego kontaktu z zaprezentowanymi na niej obiektami i historiami. Pozwalają uważniej przyjrzeć się ekspozycji, zobaczyć ją oczami tych, o których opowiada, skłaniają do namysłu nad naszymi własnymi nawykami myślenia, mówienia i działania. A te, nierzadko stereotypizujące, egzotyzujące, a niekiedy nawet rasistowskie, determinują nasz odbiór wystawy.
Biblioteka przy wystawie to przestrzeń ciszy, uważności i refleksji, a jednocześnie rozmowy, reakcji i działania. Miejsce, z którego wyruszamy na wystawę i gdzie wracamy po jej obejrzeniu, a także punkt wyjścia do ponownego odczytania wystawy. Muzeum nie jest przecież miejscem niewinnego pokazywania świata. Mówi do nas przez historyczne obiekty, archiwalia, podpisy, katalogi, komentarze, obrazy, dźwięki, a także przemilczenia. Wskazuje na to, co uznawano za ważne, centralne i godne uwagi, a przemilcza to, co przez lata nie wpisywało się w ramy europocentrycznych wyobrażeń.
To właśnie dlatego język w muzeum ma tak ogromne znaczenie. Język jest częścią ekspozycji, podtrzymuje relację między pokazywanym a odbierającym, otwiera drogę do pełniejszego kontaktu z dziełem. W połączeniu z obrazem i dźwiękiem wyznacza ramy naszego patrzenia, jedne historie uwidaczniając, a inne pomijając. Język może unieruchomić ludzi, ich historie, społeczności i kultury, zabrać im sprawczość i podmiotowość. Może jednak także – tym samym ludziom, ich historiom, społecznościom i kulturom – przywrócić godność, nadać sprawczość i wzmocnić ich podmiotowość.
iAchille Mbembe, Polityka wrogości, Kraków 2017, tłum. Urszula Kropiwiec, s. 177.
ENG
Reading anew
The library of texts accompanying the exhibition “African Expeditions, Asian Ways” functions as a contemporary archive of knowledge that, like many other archives, “has a sort of slit”i — on the one hand, it opens pathways to new readings of the exhibition, and, on the other, it reveals its fractures. The included publications deepen understanding of the presence and experiences of people of African and Asian descent, as well as the racism, oppression, and exclusion they face. These texts thus create a slit within the exhibition space. They invite renewed engagement with the objects and stories presented, encouraging more attentive viewing of the display, seeing it through the eyes of those whose histories they tell, and prompting reflection on our own habits of thinking, speaking, and acting. These habits – often shaped by stereotyping, exoticisation, and sometimes even racism – influence how we perceive the exhibition.
The exhibition library is a space of silence, attentiveness, and reflection, and at the same time a space of dialogue, response, and action. It is a place from which we set out into the exhibition and to which we return after viewing it, as well as a point of departure for reading it anew. A museum is not, after all, a place of innocent representation. It speaks to us through historical objects, archival materials, labels, catalogues, commentaries, images, sounds, and also silences. It points to what has been considered important, central, and worthy of attention, while omitting what, for years, has been excluded from the frameworks of Eurocentric imagery.
For this reason, language in the museum is of immense importance. Language is part of the exhibition; it sustains the relationship between what is presented and what is perceived, and it opens the way to fuller engagement with the work. In combination with image and sound, it shapes the framework of our viewing, bringing some narratives into focus while leaving others aside. Language can ossify people, their histories, communities, and cultures, stripping them of agency and subjectivity. At the same time, it can restore dignity to those same people, histories, communities, and cultures, granting them agency and reinforcing their subjectivity.
iAchille Mbembe, Necropolitics, Durham and London 2019, trans. by Steven Corcoran, p. 172
