pl
Godziny otwarcia:
PON:Zamknięte
PON: Zamknięte
WT: 10:00 – 17:00
ŚR: 11:00 – 19:00
CZW: 10:00 – 17:00
PT: 10:00 – 17:00
SOB: 10:00 – 18:00
ND: 12:00 – 17:00
Godziny otwarcia:
PON:Zamknięte
PON: Zamknięte
WT: 10:00 – 17:00
ŚR: 11:00 – 19:00
CZW: 10:00 – 17:00
PT: 10:00 – 17:00
SOB 10:00 – 18:00
ND: 12:00 – 17:00
pl
Godziny otwarcia:
PON: Zamknięte
PON: Zamknięte
WT: 10:00 – 17:00
ŚR: 11:00 – 19:00
CZW: 10:00 – 17:00
PT: 10:00 – 17:00
SOB: 10:00 – 18:00
ND: 12:00 – 17:00
Godziny otwarcia:
PON: Zamknięte
PON: Zamknięte
WT: 10:00 – 17:00
ŚR: 11:00 – 19:00
CZW: 10:00 – 17:00
PT: 10:00 – 17:00
SOB 10:00 – 18:00
ND: 12:00 – 17:00
pl

Kaszubskie instrumenty

Jeszcze raz zapraszam na Kaszuby. Tym razem chcę opowiedzieć o trzech niezwykłych instrumentach muzycznych. Dwa z nich, diabelskie skrzypce i burczybas wchodzą w skład kapel kaszubskich. Trzecim jest bazuna, długa trąba.

Instrument zwany diabelskimi skrzypcami. Wysoki, pionowy instrument z osadzoną na czubku drewnianą głową.

fot. E.Koprowski

Diabelskie skrzypce – diôbelsczé skrzëpce to instrument używany przez Kaszubów już w XIX wieku. Podobno grały na nim czarownice i dlatego kształtem przypominają miotłę. Składają się z długiego kija, na szczycie którego osadzona jest głowa, trochę straszna, trochę śmieszna w spiczastym kapeluszu, spod którego wyłażą włosy. Do ronda kapelusza przymocowane są blaszki dzwoniące przy każdym ruchu. Na całej długości umieszczone są trzy struny z drutu, które brzęczą przy pociąganiu. Do kija przyczepione jest drewniane lub metalowe pudło wypełnione małymi twardymi przedmiotami, grzechoczące przy potrząsaniu. Gra się na nich trzymając je pionowo, stukając o podłogę, potrącając brzękadłami, uderzając w pudło, małym trzymanym w ręku kijkiem lub szarpiąc struny. Tak więc brzęczą, grzechocą, dzwonią, stukają i w rękach dobrego muzykanta pełnią rolę instrumentu perkusyjnego.

Burczybas – bùrczibas, bąk (po kaszubsku), bo wydaje burczące dźwięki. Jest to jeszcze bardziej dziwny instrument. Ma kształt małej beczki, którą robi się z sosnowych, świerkowych lub wierzbowych klepek. Na środku jednego z denek przymocowany jest ogonek z końskiego włosia. Aby zagrać na burczybasie potrzebne są dwie lub trzy osoby. Jedna trzyma instrument, druga polewa ogon wodą a trzecia, pocierając i ciągnąc rytmicznie ogon, wydobywa z niego buczący dźwięk. Można to robić również rękawicą natartą kalafonią, czyli specjalną żywicą. Był to instrument używany także przez kolędników, którzy w fantazyjnych przebraniach chodząc od domu do domu hałasują, buczą i brzęczą na burczybasach. Należy do instrumentów perkusyjnych tak zwanych bębnów pocieranych.

Instrument muzyczny wykonany z drewnianej beczki i końskiego włosia wychodzącego w formie długiego kosmyka z boku beczki

fot. K.Wodecka

Trzecim niezwykłym instrumentem z tego regionu jest bazuna. Ma kształt wydłużonej, wąskiej trąby. Może mieć długość od jednego do dwóch i pół metra. Robi się go z grubych konarów lub wąskich pni brzozy, klonu, olchy, wierzby. Po usunięciu kory dzieli się materiał na pół i wydrąża środek, a następnie łączy obie części obręczami z wikliny lub metalu. Ustnik wykonuje się z drewna lipowego. Bazuna wykorzystywana była jako instrument sygnalizacyjny przez rybaków. Ostrzegano jej donośnymi dźwiękami przed mgłą i dużą falą. Wykorzystywana była również do porozumiewania się przez pasterzy. Używano jej także podczas różnych uroczystości, grą na bazunie witano na przykład Nowy Rok.

Instrument zwany bazuną, będący długą tubą wykonaną z drewna.

fot. E.Koprowski

Burczybas w bardzo prosty sposób można zrobić samemu. Spróbujcie wykonać swój instrument, według instrukcji:

  1. Przygotuj: papierowy kubek, sznurek o długości około 25 centymetrów, kredki, pisaki, kolorowe papierki i tym podobne, nożyczki oraz grubą igłę.
  2. Ozdób kubek: narysuj, namaluj lub naklej kaszubskie motywy. W dnie kubka zrób igłą dziurkę do przewleczenia sznurka.
  3. Na jednym końcu sznurka zawiąż duży supeł. Za pomocą iły przewlecz sznurek przez otwór tak, aby krótszy koniec z supłem znalazł się wewnątrz kubka.
  4. Wystający sznurek zwilż wodą. Rytmicznie pocieraj kubek pociągając go i sprawdź jak brzmi Twój burczybas!

Tekst: Elżbieta Marczak
Projekt plastyczny: Anna Wielechowska – Olszak

 

 

2021

2020

2019

2018

2017

2014