pl
Godziny otwarcia:
ND:12:00-17:00
PON: Zamknięte
WT: 10:00-17:00
ŚR: 11:00-19:00
CZW: 10:00-17:00
PT: 10:00-17:00
SOB: 10:00-18:00
ND: 12:00-17:00
Godziny otwarcia:
ND:12:00-17:00
PON: Zamknięte
WT: 10:00-17:00
ŚR: 11:00-19:00
CZW: 10:00-17:00
PT: 10:00-17:00
SOB 10:00-18:00
ND: 12:00-17:00
pl

Kaszubskie instrumenty

Jeszcze raz zapraszam na Kaszuby. Tym razem chcę opowiedzieć o trzech niezwykłych instrumentach muzycznych. Dwa z nich, diabelskie skrzypce i burczybas wchodzą w skład kapel kaszubskich. Trzecim jest bazuna, długa trąba.

fot. E.Koprowski

Diabelskie skrzypce – diôbelsczé skrzëpce to instrument używany przez Kaszubów już w XIX wieku. Podobno grały na nim czarownice i dlatego kształtem przypominają miotłę. Składają się z długiego kija, na szczycie którego osadzona jest głowa, trochę straszna, trochę śmieszna w spiczastym kapeluszu, spod którego wyłażą włosy. Do ronda kapelusza przymocowane są blaszki dzwoniące przy każdym ruchu. Na całej długości umieszczone są trzy struny z drutu, które brzęczą przy pociąganiu. Do kija przyczepione jest drewniane lub metalowe pudło wypełnione małymi twardymi przedmiotami, grzechoczące przy potrząsaniu. Gra się na nich trzymając je pionowo, stukając o podłogę, potrącając brzękadłami, uderzając w pudło, małym trzymanym w ręku kijkiem lub szarpiąc struny. Tak więc brzęczą, grzechocą, dzwonią, stukają i w rękach dobrego muzykanta pełnią rolę instrumentu perkusyjnego.

Burczybas – bùrczibas, bąk (po kaszubsku), bo wydaje burczące dźwięki. Jest to jeszcze bardziej dziwny instrument. Ma kształt małej beczki, którą robi się z sosnowych, świerkowych lub wierzbowych klepek. Na środku jednego z denek przymocowany jest ogonek z końskiego włosia. Aby zagrać na burczybasie potrzebne są dwie lub trzy osoby. Jedna trzyma instrument, druga polewa ogon wodą a trzecia, pocierając i ciągnąc rytmicznie ogon, wydobywa z niego buczący dźwięk. Można to robić również rękawicą natartą kalafonią, czyli specjalną żywicą. Był to instrument używany także przez kolędników, którzy w fantazyjnych przebraniach chodząc od domu do domu hałasują, buczą i brzęczą na burczybasach. Należy do instrumentów perkusyjnych tak zwanych bębnów pocieranych.

fot. K.Wodecka

Trzecim niezwykłym instrumentem z tego regionu jest bazuna. Ma kształt wydłużonej, wąskiej trąby. Może mieć długość od jednego do dwóch i pół metra. Robi się go z grubych konarów lub wąskich pni brzozy, klonu, olchy, wierzby. Po usunięciu kory dzieli się materiał na pół i wydrąża środek, a następnie łączy obie części obręczami z wikliny lub metalu. Ustnik wykonuje się z drewna lipowego. Bazuna wykorzystywana była jako instrument sygnalizacyjny przez rybaków. Ostrzegano jej donośnymi dźwiękami przed mgłą i dużą falą. Wykorzystywana była również do porozumiewania się przez pasterzy. Używano jej także podczas różnych uroczystości, grą na bazunie witano na przykład Nowy Rok.

fot. E.Koprowski

Burczybas w bardzo prosty sposób można zrobić samemu. Spróbujcie wykonać swój instrument, według załączonej instrukcji.

Tekst: Elżbieta Marczak
Projekt plastyczny: Anna Wielechowska – Olszak

 

 

2020

2019

2018

2017

2014